Środki biologiczne – sposób na zdrowe rośliny

Środki biologiczne – sposób na zdrowe rośliny

Rośliny w ogrodzie nie zawsze wyglądają tak, jak życzyłby sobie ich właściciel. Czasem dopadają je choroby, które powodują, że pędy usychają, a na liściach pojawiają się dziury lub szary nalot. Co zrobić, żeby temu zaradzić? W trosce o środowisko, coraz częściej stosowane są biologiczne środki ochrony roślin, które stanowią bezpieczną, a przede wszystkim ekologiczną alternatywę dla chemicznych preparatów.

Spis treści:

• Nadpasożytnictwo i antagonizm – patenty na ochronę roślin
• Środki ochrony roślin – antagoniści coraz popularniejsi
• Biologiczna ochrona roślin – mikoryza
• Środki biologiczne – najpopularniejsze preparaty
• FAQ

W biologicznej ochronie roślin, bardzo często wykorzystywane są organizmy antagonistyczne oraz zjawisko nadpasożytnictwa. Pasożytowanie mikroorganizmów na patogenach roślin to nadpasożytnictwo. W pozbyciu się z upraw popularnego grzyba Sclerotinia sclerotiorum, który wywołuje zgniliznę twardzikową, pomaga inny grzyb – Coniothyrium minitans. To znakomity przykład nadpasożytnictwa.

Jeśli zaś chodzi o antagonistyczne sposoby działania drobnoustrojów na patogeny roślinne, rozwiązań może być kilka:

Substancje antybiotyczne zatrzymują proces wzrostu patogenów. Konkurują ze sobą o składniki pokarmowe lub miejsce bytowania.

Ściana komórkowa grzybów jest rozpuszczana przez enzymy. Ich działanie jest skierowane na składniki ściany komórkowej patogenów grzybowych – chitynazę i β-1,3-glukanazę. W tego rodzaju procesach uczestniczą bakterie, np. Bacillus, Pseudomonas, Streptomyces, a czasem również grzyby.

Proces polega na tym, że kiełkowanie zarodników grzybów zostaje zahamowane już w glebie.

Wykorzystywanie mikroorganizmów antagonistycznych, jako środków ochrony roślin jest coraz popularniejsze. Korzystanie z drożdży, grzybów i bakterii jest bardzo skuteczne, dlatego coraz więcej osób korzysta z tego rodzaju metod. Nie sposób wyselekcjonować szczepu, który będzie wykazywał rozległe spektrum aktywności wobec fitopatogenów. Należy zatem wybierać szczepy kompatybilne ze sobą, których działanie będzie zróżnicowane i zapewni efektywną kontrolę chorób owoców i warzyw.

1. Poszerzenie spektrum aktywności drobnoustrojów.
2. Zwiększenie wydajności oraz poprawienie jakości biokontroli. Wszystko dlatego, że mieszaniny działają na różny sposób – poprzez antagonizm, pasożytnictwo oraz indukcję odporności gospodarza.
3. Łączenie różnorodnych cech biologicznych poprzez transformację genetyczną, bez dodatkowego przekazywania obcych genów.

Doskonałym przykładem mieszaniny antagonistów jest połączenie bakterii Pseudomonas syringae z drożdżami Sporobolomyces roseus, które wspólnie są w stanie skutecznie kontrolować patogen Penicillium expansum, znajdujący się na jabłkach.

Mimo, że stosowanie mieszanek antagonistycznych zapewnia skuteczną ochronę roślin, nie każdy może sobie na nie pozwolić. Kluczową rolę gra cena – rejestracja antagonistycznych organizmów generuje dodatkowe koszty.

Mikoryza, czyli symbioza grzybów z korzeniami roślin, jest jednym z najważniejszych środków ochrony roślin. Co ważne, występuje naturalnie, bez konieczności ingerencji człowieka. To rodzaj współżycia, w którym grzyby skutecznie chronią korzenie roślin przed zakażeniem różnego rodzaju patogenami, np. Pythium, Phytophtora i Fusarium.

1. Zredukowanie o 25% ilości szczepionek mikoryzowych, które trzeba użyć w trakcie produkcji szkółkarskiej drzew leśnych.
2. Stworzenie mechanicznej bariery dla patogenów.
3. Ograniczenie działalności szkodliwych drobnoustrojów w ryzosferze.
4. Rozgałęzienie systemu korzeniowego roślin oraz wzbogacenie ich o większa ilość korzeni bocznych.
5. Wydajniejsze pobieranie przez rośliny wody i składników pokarmowych z gleby.
6. Obniżenie kosztów energetycznych roślin.
7. Stymulacja wzrostu nadziemnych części roślin.

Wśród biologicznych środków ochrony roślin, najczęściej stosowane są biopreparaty, czyli specyfiki, w których substancję czynną stanowią organizmy żywe lub ich formy prztrwalnikowe. Dużą popularnością cieszą się również wyciągi z roślin, warzyw lub owoców, np. czosnku lub grejpfruta.

Środek grzybobójczy, którego skład jest oparty na lecytynie sojowej. Służy przede wszystkim do zwalczania mączniaka prawdziwego. Stosuje się go w uprawach warzyw i kwiatów.

Preparat stworzony na bazie białka wytwarzanego przez bakterie glebowe, których działanie jest toksyczne dla owadów. Służą głównie do zwalczania gąsienic motyli, które żerują na warzywach, drzewach owocowych i uprawach zielarskich.

Środek, który ma w składzie naturalny chitostan z pancerzy morskich skorupiaków. Chroni rośliny przed wirusami, bakteriami i grzybami.

Preparat zawiera ekstrakt z nasion i miąższu gejpfruta. Można go stosować, by zapobiec grzybiczej plamistości liści, mączniakowi oraz w przypadku zarażenia szara pleśnią i grzybami rdzawnikowymi.

Podstawę składu tego preparatu stanowi pyretryna, czyli nietrwała substancja o pochodzeniu roślinnym. Środek skutecznie zwalcza większość szkodników warzyw.

Podsumowując:

Biologiczna ochrona roślin to najlepsza alternatywa dla środków chemicznych. Mimo tego, że stosowanie tego rodzaju ochrony roślin zależy w dużej mierze od warunków środowiska oraz odmiany uprawianych roślin, na rynku pojawia się coraz więcej preparatów, które służą do tego celu, a co za tym idzie, sięga po nie coraz więcej osób.

➝ Niektóre biologiczne środki ochrony roślin można łączyć z preparatami chemicznymi, jednak zależy to od rodzaju mikroorganizmów oraz substancji czynnych. Część fungicydów może ograniczać żywotność pożytecznych grzybów i bakterii, zmniejszając skuteczność ochrony biologicznej. Przed wykonaniem zabiegu należy sprawdzić etykiety produktów, zalecenia producentów dotyczące kompatybilności oraz wymagane odstępy między aplikacjami. Sama zgodność fizyczna mieszaniny nie oznacza, że preparaty zachowają swoje właściwości.

➝ Biologiczne środki ochrony roślin należy przechowywać zgodnie z warunkami określonymi na etykiecie produktu. Preparaty zawierające żywe mikroorganizmy mogą być szczególnie wrażliwe na wysoką temperaturę, bezpośrednie nasłonecznienie oraz nieodpowiednią wilgotność. Niektóre wymagają przechowywania w chłodzie, podczas gdy inne zachowują trwałość w temperaturze pokojowej. Ważne jest również przestrzeganie terminu ważności oraz zaleceń dotyczących wykorzystania produktu po otwarciu opakowania.

➝ Skuteczność biologicznych środków ochrony roślin zależy między innymi od temperatury, wilgotności, nasilenia choroby lub obecności szkodników oraz właściwego terminu aplikacji. Niektóre preparaty działają najlepiej zapobiegawczo albo we wczesnych fazach rozwoju zagrożenia. Niewłaściwe warunki pogodowe, zbyt późne wykonanie zabiegu lub nieprawidłowe przechowywanie produktu mogą ograniczyć jego działanie. Dlatego ważne jest dopasowanie preparatu do konkretnego problemu i przestrzeganie zaleceń producenta.