System integrowanej produkcji roślin – wytyczne, zasady, korzyści
Integrowana produkcja roślin to filar współczesnego rolnictwa, który łączy zrównoważony rozwój z efektywnym zarządzaniem uprawami. W artykule przedstawimy zasady tego systemu, korzyści wynikające z jego stosowania, a także udzielimy praktycznych wskazówek dla rolników.
Integrowana produkcja roślin – co warto wiedzieć?
- Integrowana produkcja roślin opiera się na łączeniu metod biologicznych, agrotechnicznych i chemicznych, ale chemia powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach.
- Podstawą systemu jest profilaktyka: dobór odpornych odmian, zmianowanie, monitoring upraw, terminowe zabiegi i nawożenie dopasowane do potrzeb gleby oraz roślin.
- Rolnik powinien prowadzić ewidencję zabiegów dla zgłoszonej uprawy, ponieważ dokumentacja jest ważna przy kontroli i certyfikacji.
- W IPR wybiera się odmiany wpisane do krajowego rejestru lub wspólnotowego katalogu odmian, najlepiej odporne na choroby i dostosowane do lokalnych warunków.
- Ochrona roślin powinna najpierw wykorzystywać metody agrotechniczne i biologiczne, a dopiero później środki chemiczne zgodne z metodyką danej uprawy.
- Certyfikat IPR może zwiększyć wiarygodność gospodarstwa, ułatwić sprzedaż plonów i być podstawą do ubiegania się o dopłaty.
- Wysokość dopłat zależy od rodzaju uprawy i powierzchni objętej systemem, dlatego aktualne stawki trzeba sprawdzać w komunikatach ARiMR.
Spis treści:
Integrowana produkcja roślin – co to jest?
Zgodnie z ustawodawstwem krajowym i unijnym, integrowana produkcja roślin to metoda produkcji roślinnej wykorzystująca metody biologiczne, agrotechniczne oraz chemiczne w sposób skoordynowany, zapewniający ochronę środowiska, zdrowie ludzi oraz zwierząt.
W Polsce podstawą prawną regulującą system IPR jest ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz.U. 2013 poz. 455), a także Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków integrowanej produkcji. Dodatkowo, system ten wpisuje się w zasady Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do programów rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Ciekawostka! |
Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie integrowanej produkcji roślin
W ramach integrowanej produkcji roślin należy przestrzegać określonych zasad, które dotyczą wyboru odpowiednich odmian roślin, metod agrotechnicznych oraz ochrony roślin. System integrowanej produkcji roślin obejmuje także dbałość o środowisko naturalne, co pozwala na zrównoważony rozwój rolnictwa. Należy także pamiętać o ewidencji zabiegów dla zgłoszonej uprawy.
Dobór odmian roślin odpornych na choroby i szkodniki
Integrowana uprawa roślin pozwala na wybór odmian odpornych na choroby i szkodniki, które są również dobrze przystosowane do lokalnych warunków glebowo-klimatycznych.
Agrotechnika i optymalizacja nawożenia
Prawidłowe stosowanie zasad agrotechnicznych jest fundamentem systemu IPR. Zmianowanie roślin, monitoring (pułapki feromonowe), terminowe zabiegi uprawowe oraz dostosowanie nawożenia do specyfiki danej gleby i uprawy to elementy, które pozwalają na zwiększenie efektywności produkcji. Ponadto, integrowana produkcja rolna zwraca szczególną uwagę na zmniejszenie negatywnego wpływu nadmiaru nawozów sztucznych na środowisko, zachowując przy tym wysoką wydajność upraw.
Ochrona roślin z minimalnym użyciem chemii
Integrowana uprawa roślin opiera się na priorytetowym stosowaniu metod biologicznych i agrotechnicznych w ochronie roślin. Chemiczne środki ochrony roślin są wykorzystywane tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy inne metody zawodzą, i to w ściśle kontrolowanych ilościach. Integrowana produkcja roślin zmniejsza potrzebę stosowania pestycydów, co prowadzi do mniejszego wpływu na środowisko i zdrowie ludzi.
Dbałość o środowisko
Integrowana produkcja roślin jest również ukierunkowana na ochronę środowiska. Minimalizowanie negatywnego wpływu działalności rolniczej na bioróżnorodność, wodę i glebę jest jednym z fundamentów systemu. Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie integrowanej produkcji roślin przyczynia się do ochrony zasobów naturalnych i przeciwdziała degradacji środowiska.
Korzyści z integrowanej produkcji roślin
Integrowana produkcja rolnicza niesie za sobą szereg korzyści zarówno dla rolników, jak i dla konsumentów. System IPR umożliwia uzyskanie produktów rolnych o wysokiej jakości, które cieszą się dużym zainteresowaniem na rynku.
| Korzyść | Opis |
| Podniesienie wartości produktu | certyfikat IPR zwiększa wiarygodność produktów w oczach konsumentów oraz otwiera dostęp do nowych rynków zbytu |
| Możliwość uzyskania wyższych cen | produkty wytworzone w ramach systemu IPR mogą osiągać wyższe ceny ze względu na ich jakość i sposób produkcji |
| Wsparcie finansowe | możliwość uzyskania dopłat w ramach programów rolno-środowiskowo-klimatycznych |
Integrowana uprawa roślin a środki ochrony roślin i nawozy
W systemie integrowanej produkcji roślin stosowanie środków ochrony roślin oraz nawozów jest ściśle regulowane. Dopuszczone do stosowania są jedynie środki o minimalnym wpływie na środowisko, takie jak środki biologiczne i nawozy organiczne.
Biologiczne środki ochrony roślin
Integrowana produkcja roślin promuje stosowanie biologicznych metod ochrony roślin, takich jak wykorzystanie naturalnych wrogów szkodników czy preparatów mikrobiologicznych. Dzięki temu możesz skutecznie kontrolować choroby i szkodniki, ograniczając użycie chemicznych pestycydów.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz w artykule: Naturalne metody ochrony roślin przed szkodnikami.
Nawozy organiczne
W ramach IPR preferowane są nawozy organiczne, takie jak obornik, kompost czy nawozy zielone. Ich stosowanie przyczynia się do poprawy jakości gleby i wspomaga jej naturalną żyzność, jednocześnie minimalizując negatywny wpływ na środowisko.
Odmiany roślin dopuszczone w IPR
W systemie integrowanej produkcji roślin uprawia się wyłącznie odmiany wpisane do krajowego rejestru lub wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych.
W integrowanej uprawie roślin zbożowych preferowane są odmiany o wysokiej odporności na choroby (typu pszenica ozima odporna na mączniaka prawdziwego).
W przypadku kukurydzy wybiera się odmiany dostosowane do lokalnych warunków klimatycznych, co zmniejsza ryzyko strat plonów.
Integrowana produkcja rolna obejmuje również odmiany owoców i warzyw, wyróżniające się podwyższoną odpornością na szkodniki i choroby, umożliwiającą ograniczenie chemicznej ochrony roślin.
Dopłaty do integrowanej produkcji roślin
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 przewidziano dopłaty dla rolników realizujących integrowaną produkcję roślin.
W 2025 roku dopłaty te będą przyznawane:
- producentom posiadającym ważny certyfikat IPR – w Polsce jednostką odpowiedzialną za system certyfikacji integrowanej produkcji jest Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORIN),
- gospodarstwom spełniającym warunki dotyczące minimalnej powierzchni upraw oraz odpowiednich praktyk produkcyjnych,
- osobom prowadzącym produkcję w sposób zgodny z wymogami środowiskowymi.
Wysokość dopłat jest uzależniona od rodzaju uprawy i powierzchni objętej programem. Szczegółowe informacje na temat stawek dopłat są publikowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Najczęściej zadawane pytania o system integrowanej produkcji roślin
Jakie uprawy do integrowanej produkcji rolnej?
➝ W ramach integrowanej produkcji dopuszczone są jedynie odmiany roślin wpisane do krajowego rejestru lub wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych (CCA). Aktualne listy odmian rekomendowanych dla potrzeb integrowanej produkcji publikowane są przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach oraz Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU).
Jakie są dopłaty do integrowanej produkcji roślin w 2025 roku?
➝ Szacunkowe stawki dopłat na 2025 rok wynoszą: około 342,70 euro za hektar dla upraw sadowniczych, około 309,21 euro za hektar dla upraw jagodowych i warzywnych oraz około 146,07 euro za hektar dla upraw rolniczych, takich jak zboża czy rzepak.
Co daje certyfikat integrowanej produkcji?
➝ Certyfikat integrowanej produkcji roślin potwierdza spełnienie wymagań systemu integrowanej produkcji rolniczej, zwiększa wiarygodność gospodarstwa, umożliwia uzyskanie wyższych cen za produkty oraz otwiera dostęp do dopłat rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Gdzie zgłosić integrowaną produkcję rolną?
➝ Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie IPR należy zgłosić do jednostki certyfikującej zatwierdzonej przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORIN). Zgłoszenie obejmuje rejestrację upraw oraz złożenie wniosku o certyfikację.
Artykuł powstał przy współpracy z Doradcą rolnym Eduardem Guleac.
