
Sposoby zwalczania chwastów w zbożach jarych
Zboża jare, w początkowej fazie wzrostu, są najbardziej narażone na szkodliwe oddziaływanie i współzawodnictwo ze strony chwastów. Nie musi tak być, bo jak pokazuje praktyka, zwalczanie chwastów w zbożach jarych jest jednym z najłatwiejszych zabiegów – ogranicza się jedynie do nalistnego stosowania wysokiej klasy herbicydów oraz innych mieszanin, w okresie pomiędzy fazami od 2 liści do liścia flagowego.
Zwalczanie chwastów w zbożach jarych – co warto wiedzieć?
- Chwasty są szczególnie groźne na początku wzrostu zbóż. Konkurują wtedy z młodymi roślinami o wodę, światło i składniki pokarmowe.
- Przed opryskiem trzeba rozpoznać gatunki chwastów występujące na polu. Inne środki mogą być potrzebne do zwalczania owsa głuchego, a inne do komosy białej czy przytulii czepnej.
- Termin oprysku zależy od gatunku zboża i wybranego herbicydu. Nie wszystkie preparaty można stosować w tych samych fazach rozwoju roślin.
- Adiuwanty mogą poprawić skuteczność zabiegu. Ich dobór powinien uwzględniać właściwości herbicydu i zalecenia dotyczące jego stosowania.
- Powtarzanie herbicydów o tym samym mechanizmie działania sprzyja odporności chwastów. Warto więc łączyć ochronę chemiczną z odpowiednią agrotechniką.
Chwasty w uprawach zbóż jarych – jakie?
W uprawach zbóż bardzo często występują chwasty krótkotrwałe, przy czym wiele z nich jest wspólnych dla upraw ozimych i jarych. W zbożach jarych często pojawiają się także gatunki wschodzące wiosną. Problem mogą stanowić również chwasty wieloletnie.
Najczęściej spotykane gatunki przedstawia poniższa tabela.
| Grupa chwastów | Przykładowe gatunki |
|---|---|
| Chwasty krótkotrwałe występujące również w zbożach ozimych | Przytulia czepna, jasnoty, przetaczniki, mak polny, tobołki polne, tasznik pospolity, gwiazdnica pospolita |
| Chwasty wschodzące wiosną | Komosa biała, rdesty, gorczyca polna, owies głuchy |
| Chwasty wieloletnie | Perz właściwy, ostrożeń polny |
W uprawach zbóż jarych można doliczyć się wielu gatunków chwastów, przy czym ich skład niewiele różni się od tego u zbóż ozimych. Zwalczanie młodych chwastów wiosną bywa jednak łatwiejsze niż usuwanie starszych, przezimowanych roślin.
Niektóre chwasty, jak np. miotła zbożowa, wykazują predyspozycje do zimowania, w związku z czym mogą stanowić poważne zagrożenie dla zbóż ozimych. Warto więc pamiętać, że w okresie zabiegów ochronnych wykonywanych jesienią należy ograniczać ich występowanie. W przeciwnym razie mogą zimować z mocno rozbudowanym systemem korzeniowym, a wiosną intensywnie konkurować ze zbożami ozimymi o składniki pokarmowe i wodę.
Jak się okazuje, te same chwasty, kiełkując wiosną, dopiero zaczynają rozbudowywać swój system korzeniowy. Z uwagi na fakt, że zwykle są to rośliny stosunkowo młode, często łatwiej je zwalczyć. Nie oznacza to jednak, że można dowolnie obniżać dawki herbicydów. Należy przestrzegać dawkowania wskazanego w etykiecie środka.
Jednocześnie należy pamiętać, że do najgroźniejszych gatunków chwastów należą te, które silnie konkurują ze zbożami, jak miotła zbożowa, owies głuchy czy komosa biała.


Pamiętaj, że...
dużo większym zagrożeniem dla upraw zbóż jarych jest dominacja jednego bądź dwóch gatunków chwastów, niż kumulacja kilku różnych gatunków.
Zwalczanie chwastów w zbożach jarych – kiedy wykonać oprysk?
W odróżnieniu od zbóż ozimych zwalczanie chwastów w zbożach jarych jest często łatwiejsze. Wynika to między innymi z tego, że wiele zabiegów można zaplanować wiosną, po wschodach roślin. Nie oznacza to jednak, że we wszystkich zbożach jarych stosuje się identyczny program ochrony.
Skuteczna ochrona zbóż wymaga między innymi poznania dokładnego składu gatunkowego chwastów występujących w uprawie oraz zastosowania odpowiednich preparatów, niekiedy wspomaganych adiuwantami. Polscy rolnicy muszą jednak pamiętać o tym, że niekorzystne warunki pogodowe mogą znacznie opóźnić wyjazd w pole, uniemożliwiając wykonanie zaplanowanych pierwszych wiosennych zabiegów. Może to prowadzić do znacznego spadku plonu.
Przed wykonaniem zabiegu nalistnego należy właściwie rozpoznać skład botaniczny zachwaszczenia i dopiero na tej podstawie dobrać odpowiednie środki chwastobójcze.
W przypadku zbóż jarych opryski można wykonywać w różnych fazach rozwoju roślin, niekiedy od fazy 2–3 liści do późniejszych etapów wzrostu. Nie jest to jednak jeden, uniwersalny termin dla wszystkich herbicydów. O możliwości wykonania zabiegu decyduje etykieta konkretnego preparatu, w której określono dopuszczone uprawy, fazy rozwojowe i warunki stosowania.
Co jeszcze wpływa na skuteczność zwalczania chwastów w zbożach?
W praktyce o skuteczności wykonywanego zabiegu odchwaszczania zbóż jarych decyduje nie tylko odpowiedni czas wykonania oprysku, ale również użycie właściwego herbicydu, mieszanin środków chwastobójczych oraz zastosowanie adiuwantów.
Warto pamiętać, że adiuwanty mogą zwiększać skuteczność zabiegu, ponieważ poprawiają między innymi zwilżanie i przyleganie cieczy użytkowej do roślin. Niektóre z nich ułatwiają także przygotowanie cieczy roboczej. Ich zastosowanie powinno być zgodne z zaleceniami dotyczącymi wybranego herbicydu.
Co więcej, równoczesne użycie dwóch, a nawet trzech odpowiednio dobranych preparatów może poprawić skuteczność zwalczania szerszej grupy chwastów. W niektórych przypadkach pozwala również obniżyć koszty związane z eksploatacją maszyn i ograniczyć liczbę przejazdów po polu.
Stosowanie mieszanin środków chwastobójczych wymaga jednak odpowiedniego i przemyślanego doboru preparatu do zboża oraz jego fazy rozwojowej. Przed wykonaniem zabiegu trzeba też sprawdzić możliwość łączenia wybranych środków. Nieodpowiednia mieszanina może osłabić ich działanie lub uszkodzić rośliny uprawne.


Czy wiesz, że...
poprzez ocieplający się klimat w Polsce, rolnicy coraz częściej sięgają po zboże siane na wiosnę?
Zwalczanie chwastów w zbożach jarych – jakie herbicydy wybrać?
W Polsce dostępnych jest blisko sto herbicydów*, które można bez obaw stosować do odchwaszczania zbóż jarych, przy czym wiele z nich zawiera tę samą substancję aktywną, w związku z czym wykazują podobne właściwości i działanie.
W poszukiwaniu najlepszego środka do zwalczania chwastów, należy zwrócić uwagę przede wszystkim na stan zachwaszczenia plantacji i skupić się na zniszczeniu w pierwszej kolejności gatunków, które są najbardziej szkodliwe dla zbóż jarych.
Spośród wielu gatunków chwastów jednoliściennych, bardzo duże zagrożenie stanowi owies głuchy, który może spowodować nieodwracalne straty w plonach. Herbicydy, skutecznie zwalczające ten gatunek, zwykle oparte są na takich składnikach aktywnych jak:
- fenoksaprap-P- etylu,
- pinoksaden,
- propoksykarbazon sodu.
W praktyce propoksykarbazon sodu dostępny jest m.in. w herbicydzie Attribut 70 SG, który skutecznie niszczy wiele gatunków nie tylko chwastów jednoliściennych, ale też dwuliściennych takich jak samosiewy rzepaku, tasznik pospolity czy tobołki polne. Dwie pozostałe substancje aktywne, zwalczają wyłącznie chwasty jednoliścienne.
Co ciekawe, mieszanina Pumy Uniwersal 069 z herbicydem Chwastox Turbo 340 SL wykazuje bardzo wysoką skuteczność w stosunku do wielu gatunków chwastów dwuliściennych, włączając w to: jasnoty, komosę białą, mak polny, rdesty, ostrożeń polny, a także marunę bezwonną.
Przy bardzo silnym zachwaszczeniu oraz braku możliwości wykonania zabiegu w odpowiednim terminie, zaleca się, aby stosować herbicydy w maksymalnych zalecanych dawkach, najlepiej z domieszką adiuwantów.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o sposoby zwalczania chwastów w zbożach jarych
Czy chwasty w zbożach jarych mogą uodpornić się na herbicydy?
➝ Tak. Wielokrotne stosowanie herbicydów o tym samym mechanizmie działania może prowadzić do selekcji odpornych populacji chwastów. Problem ten dotyczy między innymi niektórych gatunków chwastów jednoliściennych. Aby ograniczyć ryzyko, warto rotować substancje czynne o różnych mechanizmach działania, stosować płodozmian i wykorzystywać metody niechemiczne. Ważne jest również unikanie zabiegów nieskutecznymi dawkami oraz regularne monitorowanie zachwaszczenia plantacji.
Dlaczego chwasty nie zamierają po zastosowaniu herbicydu?
➝ Brak widocznych efektów oprysku może wynikać z nieodpowiedniego doboru preparatu, niekorzystnych warunków pogodowych, zbyt zaawansowanej fazy rozwojowej chwastów lub błędów podczas wykonywania zabiegu. Niektóre herbicydy działają powoli, dlatego objawy mogą pojawić się dopiero po kilkunastu dniach. Warto sprawdzić zalecany czas działania środka, temperaturę podczas aplikacji, jakość oprysku i prawidłowość dawkowania. Powtarzające się niepowodzenia mogą również wskazywać na odporność chwastów.
Jak ograniczyć zachwaszczenie zbóż jarych bez stosowania herbicydów?
➝ Ograniczanie zachwaszczenia bez herbicydów opiera się przede wszystkim na odpowiednim płodozmianie, właściwym przygotowaniu stanowiska i stosowaniu kwalifikowanego materiału siewnego wolnego od nasion chwastów. Pomocne mogą być również mechaniczne zabiegi pielęgnacyjne, takie jak bronowanie, wykonywane w odpowiednich warunkach i fazach rozwoju roślin. Ważne jest także zapobieganie rozsiewaniu chwastów oraz utrzymywanie konkurencyjnego, równomiernego łanu zbóż.
* Dane aktualne w dniu publikacji artykułu.














