Utylizacja odpadów rolniczych – o czym pamiętać?
Folie, worki po nawozach, opakowania po środkach ochrony roślin, stare nawozy i oleje nie powinny trafiać do zwykłych pojemników na śmieci. Sprawdź, jak je zabezpieczyć i gdzie oddać, żeby postępować zgodnie z przepisami.
Utylizacja odpadów rolniczych – co warto wiedzieć?
- Odpady z produkcji rolnej nie są odpadami komunalnymi.
- PSZOK obsługuje głównie odpady komunalne, dlatego odbiór folii, Big Bagów , opon czy chemikaliów zależy od zasad gminy, lokalnej zbiórki albo firmy odpadowej.
- Gospodarstwo powyżej 75 ha powinno sprawdzić obowiązki w BDO.
- Kod odpadu ma znaczenie przy przekazaniu odpadów firmie albo w BDO.
- Przy środkach chemicznych sprawdzaj sekcję 13 karty charakterystyki: „Postępowanie z odpadami”.
- Opakowania po środkach ochrony roślin oddaje się do Systemu PSOR po opróżnieniu i trzykrotnym wypłukaniu.
- Pozostałości ŚOR, oleje i smary, skażone nawozy i chemikalia mogą być odpadami niebezpiecznymi.
Spis treści:
- Utylizacja odpadów w gospodarstwie rolnym – dlaczego jest ważna?
- Jakie prawo dotyczące utylizacji nawozów i innych odpadów Cię obowiązuje?
- Co zrobić z przeterminowanym nawozem lub jego resztkami?
- Bezpieczna utylizacja odpadów rolniczych w praktyce
- Czego potrzebujesz do bezpiecznego zarządzania odpadami?
- FAQ
Utylizacja odpadów w gospodarstwie rolnym – dlaczego jest ważna?
Odpady rolnicze to nie tylko resztki roślinne. W gospodarstwie powstają też folie, siatki, sznurki, worki po nawozach, opakowania po ŚOR, oleje, filtry, akumulatory, opony, chemikalia i przeterminowane produkty.
Nie wolno spalać folii, zakopywać opakowań ani wylewać resztek preparatów do rowu, kanalizacji lub na ziemię. Takie działania mogą zanieczyścić glebę, wodę i paszę, a przy kontroli skutkować konsekwencjami prawnymi.
Najbezpieczniej od razu oddzielać odpady według rodzaju i przechowywać je w miejscu zabezpieczonym przed wodą, rozwiewaniem i przypadkowym zmieszaniem.
Jakie prawo dotyczące utylizacji nawozów i innych odpadów Cię obowiązuje?
Utylizacja nawozów w Polsce i postępowanie z odpadami rolniczymi wynikają przede wszystkim z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, przepisów dotyczących BDO oraz ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.
W praktyce rolnik powinien ustalić, czy dany odpad może trafić do lokalnej zbiórki, czy wymaga odbioru przez uprawnioną firmę. Inne zasady dotyczą odpadów komunalnych, inne folii i opakowań, a jeszcze inne odpadów niebezpiecznych.
Rolnik gospodarujący na powierzchni poniżej 75 ha użytków rolnych jest co do zasady zwolniony z wpisu do BDO w zakresie odpadów z działalności rolniczej, o ile nie prowadzi innej działalności objętej tym obowiązkiem. Przy większym areale trzeba sprawdzić obowiązek wpisu do BDO, prowadzenia ewidencji i wystawiania Karty Przekazania Odpadu.
Dla w większości gospodarstw rolnych największe znaczenie ma grupa 02 01, czyli odpady z rolnictwa, ogrodnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybołówstwa. Kod 02 01 08* oznacza odpady agrochemikaliów zawierające substancje niebezpieczne. Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny.
Co zrobić z przeterminowanym nawozem lub jego resztkami?
Jeśli zastanawiasz się, jak pozbyć się starego nawozu, najpierw sprawdź etykietę, skład, termin ważności, stan opakowania i warunki przechowywania. Nawóz po terminie, zawilgocony, zanieczyszczony, bez czytelnej etykiety albo z niepewnym składem nie powinien być stosowany ani sprzedawany jako produkt pełnowartościowy bez aktualnego potwierdzenia jakości, np. atestu, badań lub dokumentacji parametrów.
Jeśli nie masz pewności, czy produkt nadal nadaje się do użycia, oddziel go od pozostałych nawozów, zabezpiecz opakowanie i przygotuj dane dla odbiorcy: nazwę produktu, skład, ilość oraz informację o stanie nawozu. W takim przypadku utylizacja resztek nawozów powinna odbywać się przez uprawniony podmiot.
Utylizacja nawozów mineralnych (sztucznych)
Jak utylizować nawozy sztuczne? Jeśli nawóz został zalany, zanieczyszczony, nie ma czytelnej etykiety albo stracił właściwości użytkowe, nie powinien być rozsiewany bez oceny jakości. Dotyczy to szczególnie nawozów azotowych i fosforowych.
Jak zutylizować nawozy fosforowe? Taki produkt należy oddzielić od pozostałych nawozów, zabezpieczyć opakowanie i skonsultować odbiór z uprawnioną firmą.
Ciekawostka!
Zbrylenie nawozu nie zawsze oznacza konieczność utylizacji. Jeśli znasz skład produktu, opakowanie jest czytelne, nawóz nie był zalany ani zanieczyszczony, a po rozdrobnieniu można go równomiernie wysiać, jego wykorzystanie może być nadal możliwe. Przy nawozach azotowych zachowaj szczególną ostrożność.
Utylizacja nawozów organicznych
Utylizacja nawozów organicznych wygląda inaczej niż postępowanie z nawozami sztucznymi. Obornik, gnojówka, gnojowica, kompost lub poferment mogą wracać do obiegu składników pokarmowych, jeśli spełniają wymagania sanitarne i środowiskowe.
Skażony nawóz naturalny nie powinien trafić na pole. Dotyczy to materiału zanieczyszczonego olejem, paliwem, środkami ochrony roślin, chemikaliami albo odpadami weterynaryjnymi.
Ekologiczna utylizacja nawozów i recykling nawozów mają sens tylko wtedy, gdy materiał jest znany, bezpieczny i nie wprowadza do gleby substancji szkodliwych.
Jak przechowywać nawozy do utylizacji?
Przeterminowane nawozy do czasu odbioru traktuj jak odpad. Przechowuj je w oryginalnych opakowaniach, pod dachem, na suchym i utwardzonym podłożu, z dala od studni, cieków wodnych, pasz, żywności i materiałów palnych.
Partię przeznaczoną do odbioru oznacz i oddziel od nawozów przeznaczonych do użycia.
Przeczytaj również: Magazyn środków ochrony roślin – wymagania
Bezpieczna utylizacja odpadów rolniczych w praktyce
Bezpieczna utylizacja nawozów i innych odpadów zaczyna się od prostego podziału: osobno nawozy, osobno opakowania, osobno folie, osobno oleje i chemikalia.
Tabela: Najczęstsze odpady rolnicze i sposób postępowania
| Rodzaj odpadu | Co zrobić? | Na co uważać? |
| Przeterminowany nawóz mineralny | Oddzielić, opisać i zabezpieczyć | Nie stosować bez oceny jakości |
|---|---|---|
| Nawóz skażony chemikaliami | Przekazać firmie odpadowej | Może być odpadem niebezpiecznym |
| Opakowania po ŚOR | Wypłukać 3 razy i oddać do Systemu PSOR | Nie oddawać opakowań z resztką preparatu |
| Folia, Big Bag, sznurek | Posegregować według frakcji | Nie mieszać z odpadami komunalnymi |
| Filtry, oleje i smary | Przechowywać w szczelnych pojemnikach | Nie wylewać do gruntu ani kanalizacji |
Utylizacja chemikaliów rolniczych (odpady niebezpieczne)
Utylizacja chemikaliów rolniczych obejmuje m.in. pozostałości ŚOR, przeterminowane preparaty, oleje, smary, filtry, rozpuszczalniki i zanieczyszczone opakowania. To właśnie utylizacja odpadów niebezpiecznych w gospodarstwie wymaga największej ostrożności.
Takich odpadów nie wolno spalać, zakopywać ani wylewać. Trzeba je przechowywać szczelnie, oddzielnie i przekazać firmie posiadającej odpowiednie uprawnienia.
Przy ŚOR sprawdź etykietę i kartę charakterystyki. W sekcji 13 znajdziesz informacje o pozostałościach produktu, opakowaniu, sposobie unieszkodliwienia i klasyfikacji odpadu.
Ważne!
System PSOR przyjmuje puste, prawidłowo przygotowane opakowania po ŚOR. Nie przyjmuje przeterminowanych preparatów ani opakowań z pozostałością środka.
Gdzie oddać nawozy do utylizacji?
Nawozy, chemikalia i odpady niebezpieczne oddaj firmie, która ma uprawnienia do odbioru danego rodzaju odpadu. Podmiot można sprawdzić w BDO lub poprosić o dokument potwierdzający zakres działalności.
Gmina może organizować zbiórkę folii, sznurków lub Big Bagów, ale zwykle nie przejmuje przeterminowanych nawozów jako odpadów komunalnych.
Przykładowe koszty odbioru odpadów rolniczych
W cenniku Zakładu Utylizacyjnego w Gdańsku obowiązującym od 1 stycznia 2026 r. wybrane odpady z działu 02, m.in. odpadową masę roślinną 02 01 03 oraz odpady z gospodarki leśnej 02 01 07, wyceniono na 225,72 zł brutto za tonę, czyli około 0,23 zł brutto za 1 kg.
Dla porównania odpady z agrochemikaliów zawierające substancje niebezpieczne, oznaczone kodem 02 01 08*, wyceniono na 10 800,00 zł brutto za tonę, czyli około 10,80 zł brutto za 1 kg.
Opakowania i folie rolnicze
Worki po nawozach, Big Bagi, folie po sianokiszonce, folie tunelowe, siatki i sznurki są odpadami z działalności rolniczej. Nie powinny trafiać do pojemników dla gospodarstw domowych.
Odbiór folii rolniczych, siatki, sznurka, opakowań po nawozach i worków typu Big Bag bywał dofinansowywany w ramach programu „Usuwanie folii rolniczych i innych odpadów pochodzących z działalności rolniczej” prowadzonego przez NFOŚiGW. Takie wsparcie nie jest jednak prowadzone w sposób ciągły.
Informacja dla rolników!
5 czerwca 2026 r. KRIR ponownie zaapelowała o środki na odbiór folii, opon, siatek i innych odpadów z gospodarstw. Na dzień publikacji artykułu, 11 czerwca 2026 r., nie wiadomo, czy apel przyniesie efekt i czy znajdą się pieniądze na ten cel.
Opakowania po ŚOR oddaje się do Systemu PSOR po opróżnieniu i trzykrotnym wypłukaniu. Popłuczyny wlej do zbiornika opryskiwacza i wykorzystaj podczas zabiegu. Nie wylewaj ich do kanalizacji, zlewu, rowu ani na ziemię.
Punkt sprzedaży działający w Systemie PSOR może przyjąć opakowanie bez dowodu zakupu. Warto poprosić o potwierdzenie przyjęcia opakowań.
Czego potrzebujesz do bezpiecznego zarządzania odpadami?
W gospodarstwie przydadzą się szczelne pojemniki, sorbenty, kuwety wychwytowe, rękawice ochronne, etykiety i worki na opakowania po ŚOR. Oddzielne miejsce na odpady ogranicza ryzyko wycieku, zawilgocenia i przypadkowego zmieszania preparatów.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o utylizację odpadów rolniczych
Jak zutylizować nawozy sztuczne, które zamokły i się zbryliły?
➝ Oddziel partię, zabezpiecz worek przed wodą i skontaktuj się z firmą odpadową. Nie rozsiewaj nawozu bez oceny jakości.
Czy przeterminowany nawóz mineralny można legalnie sprzedać komuś innemu?
➝ Nie. Przeterminowany nawóz mineralny można przekazać dalej tylko wtedy, gdy ma aktualne potwierdzenie jakości, np. atest. W pozostałych przypadkach należy przekazać go do utylizacji.
Co zrobić z pustymi workami typu Big Bag po nawozach?
➝ Opróżnij je, posegreguj i sprawdź lokalną zbiórkę lub firmę odbierającą odpady rolnicze. Big Bagi z pozostałością nawozu traktuj inaczej niż czyste opakowania.
Jakie kary grożą za nielegalną utylizację chemikaliów rolniczych?
➝ Możliwe są grzywny, koszty usunięcia zanieczyszczenia, problemy podczas kontroli i konsekwencje administracyjne, szczególnie przy odpadach niebezpiecznych i obowiązkach BDO.
Czy gmina ma obowiązek odebrać ode mnie przeterminowane nawozy?
➝ Zwykle nie w ramach systemu odpadów komunalnych. Przeterminowane nawozy, chemikalia i odpady niebezpieczne najczęściej wymagają kontaktu z uprawnioną firmą.
Źródła i współpraca redakcyjna:
- Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin, Jak postępować z przeterminowanymi środkami ochrony roślin? Praktyczne wskazówki krok po kroku, dostęp online: https://psor.pl/jak-postepowac-z-przeterminowanymi-srodkami-ochrony-roslin-praktyczne-wskazowki-krok-po-kroku/ [dostęp 11-06-2026]
- Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Jak postępować ze zużytymi opakowaniami po środkach ochrony roślin, dostęp online: https://www.gov.pl/web/krus/jak-postepowac-ze-zuzytymi-opakowaniami-po-srodkach-ochrony-roslin [dostęp 11-06-2026]
- Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, Zasady rejestracji w BDO, dostęp online: https://bdo.mos.gov.pl/zasady-rejestracji [dostęp 11-06-2026]
- Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Usuwanie folii rolniczych i innych odpadów pochodzących z działalności rolniczej, dostęp online: https://www.gov.pl/web/nfosigw/usuwanie-folii-rolniczych-i-innych-odpadow-pochodzacych-z-dzialalnosci-rolniczej-2021 [dostęp 11-06-2026]
- Krajowa Rada Izb Rolniczych, Wystąpienie w sprawie odbioru i utylizacji folii, opon, siatek, komunikat internetowy, dostęp online: https://krir.pl/wystapienie-w-sprawie-odbioru-i-utylizacji-folii-opon-siatek/ [dostęp 11-06-2026]
- Zakład Utylizacyjny w Gdańsku, Cennik powierzenia odpadów do zagospodarowania obowiązujący od 1 stycznia 2026 r., dokument PDF, dostęp online: https://zut.com.pl/wp-content/uploads/2026/01/cennik-powierzenia-2026-1.pdf [dostęp 11-06-2026]
