Rozwój systemu korzeniowego roślin uprawnych

Rozwój systemu korzeniowego roślin uprawnych

Najważniejszą częścią każdej rośliny uprawnej jest jej system korzeniowy. To właśnie od niego zależy ilość pobieranych z gleby składników odżywczych, wpływających na prawidłowy wzrost zbóż i roślin okopowych takich jak ziemniaki czy buraki cukrowe. W jaki sposób można stymulować rozwój systemu korzeniowego roślin i dlaczego jest to tak ważne? Odpowiedź można znaleźć w naszym artykule.

Jakość i kondycja systemu korzeniowego jest jednym z najważniejszych elementów, wpływających na rozwój nadziemnej części roślin. Im jest silniejszy, tym lepiej i efektywniej rośliny wykorzystują składniki pokarmowe pobierane bezpośrednio z gleby.

Słaby system korzeniowy nie zapewnia roślinom wszystkich potrzebnych składników odżywczych, a co za tym idzie – nawożenie staje się niepotrzebnym kosztem dla rolników. Planowanie zabiegów podnoszących jakość systemu korzeniowego powinno więc stać się stałym punktem w kalendarzu zaplanowanych prac polowych.

Rozwój systemu korzeniowego roślin – co warto wiedzieć?

• Silne korzenie to lepsze wykorzystanie wody i składników pokarmowych.
• Ich kondycja ma duże znaczenie dla wzrostu roślin, zwłaszcza podczas suszy.
• Struktura gleby jest równie ważna jak nawożenie.
• Nadmierne zagęszczenie ogranicza rozwój korzeni i utrudnia im dostęp do powietrza oraz wody.
• Zboża i rośliny okopowe różnią się budową systemu korzeniowego, dlatego ich wymagania glebowe i potrzeby nawozowe nie są takie same.
• Nawozy i biostymulatory mogą wspierać rozwój korzeni, ale nie zastąpią odpowiedniego pH, właściwego odżywienia roślin i dobrych warunków glebowych.

Spis treści:

• Korzenie – dlaczego są tak ważne?
• Korzenie ważne w każdej uprawie
• Systemy korzeniowe zbóż
• Systemy korzeniowe roślin okopowych
• FAQ

Właściwie rozwinięty system korzeniowy roślin uprawnych pozwala na efektywniejsze pobieranie składników pokarmowych z gleby. Co ważne, proces ten działa w obie strony, gdyż korzeń rozwija się prawidłowo jedynie wówczas, gdy roślina jest zaopatrzona we wszystkie najpotrzebniejsze składniki.

Priorytetem dla polskich rolników powinna stać się rozsądna i przemyślana gospodarka wodna, tym bardziej, że odpowiednio odżywiony i rozwinięty system korzeniowy jest w stanie zaopatrzyć rośliny uprawne w wodę, która jest im niezbędna do wzrostu. Jest to szczególnie istotne w kluczowych okresach dla roślin, kiedy np. wykazują największe zapotrzebowanie na wodę.

W czasie suszy, rośliny ze słabo rozwiniętym systemem korzeniowym, o niewielkiej masie i nieznacznej powierzchni nie są w stanie prawidłowo rosnąć, a niekiedy nawet przetrwać. Warto więc mieć na uwadze, że intensywna i efektywna produkcja będzie możliwa jedynie wówczas, gdy rolnicy zadbają o rozwój podziemnych części roślin.

Jednym ze sposobów wspierania rozwoju systemu korzeniowego jest stosowanie płynnych nawozów, dostarczających roślinom potrzebnych makro- i mikroelementów. Ważną rolę odgrywają m.in. fosfor, azot, potas oraz cynk. Nie oznacza to jednak, że każda uprawa wymaga dodatkowej dawki tych składników. Najpierw warto sprawdzić zasobność gleby i potrzeby roślin.

Cynk jest jednym z ważnych mikroelementów, ponieważ uczestniczy w wielu procesach zachodzących w roślinie, w tym w przemianach związanych z wytwarzaniem auksyn. To hormony roślinne, które regulują wzrost pędów oraz korzeni. Z kolei fosfor odgrywa istotną rolę w przemianach energetycznych i rozwoju roślin, szczególnie na początku wegetacji.

Stymulowanie rozwoju systemu korzeniowego ma na celu poprawę jego kondycji i zwiększenie możliwości wykorzystania wody oraz składników pokarmowych. W gospodarstwach stosuje się w tym celu również biostymulatory. Nie są one jednak zamiennikiem nawozów – ich zadaniem jest wspieranie określonych procesów zachodzących w roślinie.

W zależności od rodzaju preparatu, gatunku rośliny i warunków na polu jego zastosowanie może pomóc w:

• ograniczeniu skutków stresu związanego z suszą lub niskimi temperaturami;

• poprawie wykorzystania składników pokarmowych;

• wspieraniu rozwoju korzeni;

• utrzymaniu lepszej kondycji roślin podczas trudnych warunków pogodowych;

• ograniczeniu strat plonu związanych ze stresem abiotycznym.

Nie każdy z tych efektów wystąpi jednak po zastosowaniu dowolnego preparatu. Liczą się jego skład, przeznaczenie, termin zabiegu i rzeczywiste potrzeby uprawy.

Nawet najlepszy nawóz niewiele pomoże, jeśli korzenie nie mają gdzie rosnąć. Problemem może być zbita gleba, podeszwa płużna czy długo utrzymująca się woda po opadach. W takich warunkach korzeniom trudniej się rozwijać, a roślinom korzystać ze składników pokarmowych. Dlatego przed wyborem preparatu warto przyjrzeć się również stanowi stanowiska.

Sprawdź także: Analiza gleby – niezbędna przy dawkowaniu nawozów

Żyto w porównaniu do innych zbóż rozwija dużo silniejszy system korzeniowy niż inne zboża, dzięki czemu, może pobierać cenne składniki odżywcze z głębszych warstw gleby i z trudno przyswajalnych związków. Jak się okazuje, w fazie kwitnienia około 5% masy korzeniowej żyta sięga do głębokości nawet 50 cm, natomiast w warstwie do 20 cm znajduje się 64% masy korzeniowej.

Pszenica ozima ma słabszy system korzeniowy niż owies czy żyto, w związku z czym jej korzenie nie sięgają głęboko. W warstwie gleby do 20 cm tworzy około 86% masy swojego systemu korzeniowego, zaś do głębokości 50 cm dociera jedynie 5% korzeni.

System korzeniowy pszenicy jarej sięga głębiej niż ozimej – w warstwie do 10 cm rozwija nieco ponad 50% masy korzeni.

Jęczmień jary wytwarza stosunkowo płytki system korzeniowy – 96% jego masy rozwija się do głębokości 40 cm, natomiast tylko 4% sięga głębiej.

Ziemniaki nie wytwarzają rozwiniętego systemu korzeniowego, a zdecydowaną większość składników pokarmowych pobierają bezpośrednio z warstwy ornej. W takim przypadku dobrym pomysłem jest np. zastosowanie nawozu stymulującego o zbilansowanym składzie, który pomaga w pełni wykorzystać składniki odżywcze zawarte w glebie.

Proponowany produkt:

Buraki cukrowe wytwarzają w warstwie ornej tzw. korzeń spichrzowy z nielicznymi korzeniami absorbującymi. Ich masa główna wytwarzana jest w warstwie podornej na głębokości około 30-100 cm. Co ciekawe, buraki, jako jedne z nielicznych roślin uprawianych w Polsce, doskonale wykorzystują składniki pokarmowe znajdujące się w glebie na głębokości nawet około metra.

➝ Tak. Mocno zagęszczona gleba utrudnia korzeniom penetrację głębszych warstw, ogranicza dostęp tlenu i może pogarszać gospodarkę wodną. Nawet prawidłowe nawożenie nie da pełnego efektu, jeśli warunki fizyczne gleby ograniczają rozwój korzeni. Dlatego warto dbać nie tylko o składniki pokarmowe, ale również o strukturę i żyzność podłoża.

➝ Tak. Silniejszy i głębiej sięgający system korzeniowy pozwala roślinie wykorzystywać większą objętość gleby i skuteczniej pobierać wodę. Ma to szczególne znaczenie w okresach niedoboru opadów. Artykuł wskazuje, że rośliny o słabo rozwiniętych korzeniach znacznie gorzej radzą sobie w warunkach suszy.

➝ Nie. Biostymulator może wspierać ukorzenianie i naturalne procesy wzrostowe, ale nie zastępuje prawidłowego nawożenia, odpowiedniej struktury gleby, dostępu do wody ani właściwego pH. Najlepszy efekt daje połączenie odpowiedniego odżywienia roślin z dobrymi warunkami glebowymi.