Regulatory wzrostu roślin i skracanie zbóż

Regulatory wzrostu roślin i skracanie zbóż

Ostatnia aktualizacja artykułu: 08.10.2026

Każdemu rolnikowi zależy na tym, żeby jego plony były jak najwyższej jakości. Można to osiągnąć poprzez wysokie nawożenie azotowe oraz odpowiednie zbilansowanie składników pokarmowych. Jednak wspomniane działania nie wystarczą. Równie istotne jest przeciwdziałanie wyleganiu roślin. Należy więc pamiętać o zastosowaniu w odpowiednim stadium rozwoju regulatorów wzrostu roślin oraz przeprowadzeniu procesu skracania zbóż.

Regulatory wzrostu roślin i skracanie zbóż – co warto wiedzieć?

• Skracanie zbóż pomaga ograniczyć ryzyko wylegania, które utrudnia zbiór i może prowadzić do strat w plonie.
• Do wylegania przyczyniają się m.in. zbyt gęsty łan, intensywne nawożenie azotem, podatność odmiany oraz silny wiatr i opady deszczu.
• Regulatory wzrostu ograniczają wydłużanie międzywęźli, dzięki czemu źdźbła mogą być krótsze i bardziej odporne na wyleganie.
• Ważnym terminem regulacji zbóż jest faza pierwszego kolanka (BBCH 31), jednak właściwy termin zabiegu zależy od uprawy, preparatu i jego etykiety.
• Nie każdy łan wymaga skracania. Decyzję o zabiegu warto podjąć na podstawie obsady, kondycji roślin, nawożenia i przewidywanych warunków pogodowych.

Spis treści:

• Wyleganie zbóż – czym jest i jak mu zapobiegać?
• Główne przyczyny wylegania zbóż
• Jak działają regulatory wzrostu zbóż?
• Kiedy stosować regulatory wzrostu i skracać zboża?
• Skracanie zbóż krok po kroku
• FAQ

Wyleganie zbóż to trwałe pochylenie roślin wskutek wygięcia lub złamania źdźbeł albo utraty stabilności systemu korzeniowego. Nawet kilkuminutowa, ale gwałtowna burza może spowodować, że dorodne plony zostaną uszkodzone. Wylegnięte zboże trudniej zebrać, a długotrwałe zaleganie łanu może prowadzić do pogorszenia jakości ziarna i strat w plonie.

Żeby temu zapobiec, warto zadbać o właściwą obsadę, zbilansowane nawożenie i dobór odmian odporniejszych na wyleganie. Przy większym zagrożeniu pomocne są również odpowiednio dobrane regulatory wzrostu.

Do najważniejszych przyczyn wylegania należą:

• zbyt duża obsada roślin;

• jednostronne lub nadmierne nawożenie azotem;

• deficyt potasu w glebie;

• niekorzystne warunki atmosferyczne, szczególnie gwałtowne burze i intensywne opady;

• choroby podstawy źdźbła roślin;

• uprawa odmian podatnych na wyleganie.

Chcąc zminimalizować wyleganie, dobrze jest sięgać po odmiany mniej podatne na ten proces. Warto również dostosować normę wysiewu i nawożenie do warunków stanowiska. Wyleganiu roślin można dodatkowo przeciwdziałać, stosując odpowiednie preparaty.

Ryzyko wylegania zależy od kilku czynników, które należy uwzględnić podczas prowadzenia plantacji. Ich znaczenie przedstawiono w poniższej tabeli.

Stosowanie regulatorów wzrostu roślin to jeden ze sposobów przeciwdziałania wyleganiu zbóż. Preparaty te wpływają na procesy fizjologiczne roślin, przede wszystkim ograniczając wydłużanie się międzywęźli. W efekcie źdźbła są krótsze, a łan może być bardziej odporny na wyleganie.

Do substancji stosowanych w regulacji wzrostu zbóż należą:

• Chlorek chloromekwatu (CCC) – inhibitor syntezy giberelin, ograniczający wzrost wydłużeniowy źdźbeł.

• Trineksapak etylu – hamuje biosyntezę giberelin, wpływając na długość międzywęźli.

• Etefon – uwalnia etylen, który reguluje procesy wzrostu i rozwoju roślin.

Regulatory wykazują działanie retardacyjne, czyli hamują nadmierny wzrost wydłużeniowy. W zależności od substancji czynnej i warunków stosowania mogą również wpływać na grubość oraz wytrzymałość źdźbeł. Nie wszystkie preparaty działają jednak tak samo, a ich wpływ na system korzeniowy i inne procesy fizjologiczne może być różny.

Stosowanie regulatorów wzrostu czasami można łączyć z aplikowaniem fungicydów. Nie wszystkie preparaty nadają się jednak do wspólnego stosowania. Ostrożność należy zachować także przy łączeniu regulatorów z herbicydami.

Jednym z ważniejszych terminów stosowania regulatorów wzrostu jest faza pierwszego kolanka (BBCH 31). To moment, w którym pierwsze kolanko znajduje się co najmniej 1 cm powyżej węzła krzewienia i można je wyczuć na pędzie głównym.

Nie wszystkie regulatory stosuje się jednak w tej samej fazie. Termin zabiegu zależy od gatunku zboża, zastosowanej substancji czynnej i zaleceń producenta zawartych w aktualnej etykiecie środka.

Znaczenie mają również warunki pogodowe i kondycja plantacji. Zabieg na roślinach osłabionych suszą, przymrozkami lub chorobami może nie przynieść oczekiwanych rezultatów i zwiększać ryzyko niepożądanych reakcji.

Skracanie zbóż to ważny element regulacji wzrostu, szczególnie w łanach zagrożonych wyleganiem. Przed zabiegiem należy ocenić stan plantacji i uwzględnić kilka podstawowych czynników:

1. Określenie fazy rozwojowej roślin i ustalenie odpowiedniego terminu zabiegu.

2. Ocenę obsady i zagęszczenia łanu.

3. Przeanalizowanie dotychczasowego nawożenia azotowego.

4. Określenie podatności uprawianej odmiany na wyleganie.

5. Sprawdzenie prognozy pogody, temperatury i dostępności wody.

6. Zaplanowanie zabiegu z uwzględnieniem kondycji plantacji.

7. Wybór odpowiedniego preparatu i dawki zgodnej z aktualną etykietą.

Szczególnie ważne jest prawidłowe rozpoznanie fazy rozwojowej zbóż.

Dowiedz się więcej: Fazy rozwojowe pszenicy. Jakie są i jak je rozpoznać?

Skracanie zbóż, przeprowadzone zgodnie z powyższymi punktami, bez wątpienia da zadowalające efekty. Najistotniejszy w całym procesie jest dobór odpowiednich regulatorów wzrostu i rozwoju roślin, które zostaną użyte.

Wyleganie roślin zazwyczaj spowodowane jest niewłaściwą obsadą lub zbyt intensywnym nawożeniem. Właściwe stosowanie regulatorów wzrostu i rozwoju roślin, pozwala uchronić plony przed wyleganiem. To właśnie dzięki skracaniu zbóż, można uzyskać w pełni wartościowe plony.

➝ Nie. Potrzeba wykonania zabiegu zależy m.in. od odmiany, obsady roślin, poziomu nawożenia azotowego, kondycji plantacji oraz ryzyka wylegania. W słabszych lub przerzedzonych łanach zbyt intensywna regulacja może być nieuzasadniona, dlatego decyzję najlepiej podejmować po dokładnej lustracji plantacji.

➝ Zabieg na roślinach znajdujących się w silnym stresie wymaga szczególnej ostrożności. Temperatura, dostępność wody i ogólna kondycja roślin wpływają na działanie regulatorów, dlatego nie należy wykonywać zabiegu automatycznie. Zawsze trzeba uwzględnić aktualne warunki oraz wymagania podane w etykiecie konkretnego środka.

➝ Tak. Wysokie dawki azotu mogą sprzyjać nadmiernemu wzrostowi roślin i zwiększać ryzyko wylegania, szczególnie przy dużej obsadzie oraz podatnej odmianie. Dlatego strategię regulacji łanu należy planować łącznie z nawożeniem, a nie traktować regulatora jako jedynego sposobu zapobiegania wyleganiu.