Ochrona insektycydowa rzepaku – nowe podejście i zabiegi T1–T3 w rzepaku

Q: Dlaczego monitoring szkodników jest tak ważny w ochronie rzepaku?

Monitoring decyduje o terminie zabiegów. Dzięki żółtym naczyniom i lustracjom wiesz, czy próg szkodliwości został przekroczony i czy musisz wykonać oprysk . To pozwala uniknąć niepotrzebnych kosztów i zmniejsza ryzyko uodpornienia się owadów. Monitoring pokazuje również, kiedy pryskać rzepak na grzyba w ramach T1, T2 czy T3 w rzepaku, aby zabiegi były skuteczne i ekonomicznie uzasadnione.

Q: W jaki sposób nowe podejście zmienia ochronę rzepaku?

Nowoczesne podejście do ochrony rzepaku opiera się na integrowanej produkcji. Zamiast rutynowego oprysku stosujesz środki owadobójcze w uprawach dopiero wtedy, gdy są potrzebne. Nowe programy ochrony rzepaku łączą monitoring, dobór odmian i rotację substancji. Rolnik nie pyta już tylko „czym zwalczyć”, ale czy zabieg w ogóle jest konieczny. Takie podejście zmniejsza koszty i chroni środowisko, a jednocześnie utrzymuje wysoki poziom plonu.

Ochrona rzepaku wiosną – kwitnący rzepak ozimy

Uprawa i ochrona roślin

11 wrzesień 2025

Ochrona insektycydowa rzepaku. Nowe podejście

W rzepaku ozimym liczy się praktyka – regularne lustracje i decyzje podjęte po przekroczeniu progów szkodliwości. Tylko taki program ochrony rzepaku daje stabilny plon i realną oszczędność w zabiegach.

Program ochrony rzepaku – co warto wiedzieć?

Jesienią zaprawione nasiona i wyrównane wschody zwiększają odporność i zimotrwałość.
T1 w rzepaku chroni przed suchą zgnilizną i reguluje pokrój roślin.
Wiosną o zabiegach decydują lustracje – chowacze i słodyszki wymagają systematycznej kontroli.
Zabieg T2 w rzepaku w fazie pąkowania ogranicza choroby liściowe i presję szkodników.
T3 w rzepaku w pełni kwitnienia zabezpiecza łuszczyny i chroni przed zgnilizną twardzikową.
Każdy zabieg wykonuj tylko po przekroczeniu progów szkodliwości.

Spis treści:

Zwalczanie szkodników w rzepaku – trzy filary ochrony
Monitoring i stosowanie środków owadobójczych w uprawach rzepaku
Środki owadobójcze w uprawach rzepaku – przegląd najlepszych preparatów na konkretne insektycydy
Podsumowanie
FAQ

W wyniku nieprzemyślanej polityki Unii Europejskiej zostało wyłączone z użycia kilka bardzo potrzebnych w ochronie insektycydowej rzepaku preparatów. Co teraz możemy stosować na zwalczanie szkodników w rzepaku? Czy nowoczesne technologie usuwania insektów z pól rzepaku oraz zapobiegania pojawom tych szkodników do kwitnienia i w czasie kwitnienia są skuteczne?

Zwalczanie szkodników w rzepaku – trzy filary ochrony

Rzepak uszkadzany jest przez około 30 insektów. Tak duża liczba agrofagów wymusza prowadzenie ochrony integrowanej. W praktyce oznacza to stosowanie metod hodowlanych, agrotechnicznych i chemicznych.

Technologie usuwania insektów z pól rzepaku muszą się uzupełniać. Ochrona rzepaku na jesień daje podstawę zimotrwałości, a ochrona rzepaku wiosną pozwala reagować na presję szkodników i chorób rzepaku ozimego.

Metoda hodowlana – znaczenie odmiany rzepaku

Badania przeprowadzane na przestrzeni wielu lat wykazały, że istnieją ogromne różnice w stopniu uszkadzania odmian rzepaku ozimego przez szkodniki.

Ciekawostka!

Odmiany hybrydowe rzepaku wyróżniają się silnym systemem korzeniowym i wyrównanymi wschodami. Dzięki temu lepiej znoszą ochronę rzepaku jesienią i stabilniej zimują.

Więcej o różnicach między odmianami przeczytasz w artykule: Rzepak populacyjny czy hybrydowy.

Odmiany wcześnie wchodzące w wegetację częściej atakują chowacze łodygowe. Z kolei słodyszek rzepakowy mocniej uszkadza odmiany późno kwitnące, a szkodniki łuszczynowe – odmiany wcześniejsze.

W praktyce: wybierając odmianę, zwróć uwagę na jej tolerancję na choroby grzybowe rzepaku. To ułatwia późniejszą ochronę i poprawia skuteczność takich działań jak zabieg T1 w rzepaku, który jesienią stabilizuje łan i ogranicza presję patogenów.

Metoda agrotechniczna – rola stanowiska i zmianowania

Jednym z ważniejszych elementów integrowanej ochrony rzepaku jest szeroko pojmowana agrotechnika. Zdrowy, kwalifikowany materiał siewny wysiany w optymalnym terminie do odpowiednio przygotowanej gleby to gwarancja wyrównanych wschodów oraz wyrastania o odpowiedniej ilości liści oraz silnych systemach korzeniowych.

Ważny jest też stan gleby. W końcu regulacja stosunków wodnych i utrzymanie właściwego pH gleby toteż zasadnicze elementy agrotechniki. Na dobrą zdrowotność gleby wpływa przede wszystkim płodozmian oraz zachowanie długich przerw w uprawie roślin z tej samej grupy.

Ponadto, prawidłowe nawożenie rzepaku powoduje, że rośliny lepiej są przygotowane na choroby rzepaku ozimego. Jednocześnie wzmacnia to efekty, jakie daje zabieg T1 w rzepaku.

Respektowanie podstawowych zasad agrotechnicznych to wręcz wymagalne minimum, jeśli chodzi o efektywne działanie programów ochrony rzepaku przed szkodnikami. Chodzi oczywiście o unikanie uprawy rzepaku po rzepaku lub innych krzyżowych roślin, przestrzeganie dostatecznie dużej izolacji (odległości) przestrzennej oraz niszczenie chwastów.

Działania te uproszczą i zmniejszą koszty zwalczania insektów. Najlepsze przedplony dla rzepaku to rośliny motylkowate – m.in. lucerna.

Ze względów sanitarnych rzepak najlepiej uprawiać na tym samym stanowisku nie częściej niż co 4 lata. Brak płytkiej orki, stosowanie upraw bezorkowych oraz coraz częstsze uproszczenia w płodozmianie roślin to czynniki zwiększające prawdopodobieństwo masowego występowania insektów.

Tabela: Wpływ agrotechniki na zdrowotność rzepaku

Praktyka	Efekt dla plantacji
Płodozmian co 4 lata	Mniejsza presja szkodników i patogenów
Regulacja pH gleby	Lepsze pobieranie składników pokarmowych
Terminowy siew	Silna rozeta i lepsze przezimowanie
Zbilansowane nawożenie	Wyższa odporność na choroby rzepaku ozimego

Metoda chemiczna – kiedy sięgać po środki owadobójcze

Podstawową metodą na zwalczanie szkodników w rzepaku jest stosowanie preparatów chemicznych.

Ważne!

Planując ochronę chemiczną, myśl o całym sezonie. Zabieg T1 w rzepaku stabilizuje łan jesienią, T2 w rzepaku często łączy się z walką ze słodyszkiem, a T3 w rzepaku zabezpiecza łuszczyny w czasie kwitnienia.

Przy korzystaniu z środków ochrony roślin należy uwzględniać monitoring i progi ekonomicznej szkodliwości, a także dobór odpowiedniego preparatu.

Oznacza to, że decyzję o wykonaniu zabiegu i wybór optymalnego terminu podejmujesz na podstawie monitoringu konkretnej uprawy (np. przy pomocy żółtych naczyń) i progów ekonomicznej szkodliwości.

Ważne!

Próg ekonomicznej szkodliwości to takie nasilenie szkodników, gdy wartość spodziewanej straty w uprawie przewyższa koszty wszystkich zabiegów.

Monitoring i stosowanie środków owadobójczych w uprawach rzepaku

Według autorów Metodyki integrowanej produkcji rzepaku ozimego i jarego najskuteczniejszym i jednocześnie najtańszym sposobem zwalczania szkodników jesiennych jest wysiew zaprawionych nasion kwalifikowanych. To element, od którego zaczyna się ochrona rzepaku jesienią, a w praktyce cały program ochrony rzepaku.

Czas działania zapraw wynosi 4–12 tygodni. W praktyce dla ograniczenia szkodliwości najgroźniejszych owadów na plantacjach rzepaku stosuje się również chemiczne środki owadobójcze.

Poszczególne insektycydy w rzepaku stosuje się tylko w momencie przekroczenia progu ekonomicznej szkodliwości.

Monitoring nalotów – rola żółtych naczyń

Do monitorowania pierwszych nalotów i aktywności owadów, zwłaszcza chrząszczy w rzepaku, służą rozstawione na plantacji żółte naczynia.

Pojemniki napełnia się do około 75% wodą z dodatkiem oleju.
Ustawia się je na polu na początku wegetacji, najlepiej w zagłębieniach terenu, 10–15 m od brzegu pola.
Systematyczne kontrole co 2–3 dni pozwalają szybko wychwycić nalot.
Wyniki zapisuje się w kalendarzu agronomicznym, co ułatwia ocenę i decyzję o terminie zabiegu.

Ważne!

Tylko regularne monitorowanie pozwala stwierdzić, kiedy pryskać rzepak, aby zabieg był ekonomicznie uzasadniony. Dzięki temu lepiej zaplanujesz ochronę rzepaku wiosną i wiesz, czy kolejny oprysk na grzyba w rzepaku jest naprawdę potrzebny.

Tabela: Progi ekonomicznej szkodliwości w rzepaku

Szkodnik	Faza rozwojowa rzepaku	Próg szkodliwości
Chowacz brukwiaczek	ruszenie wegetacji	1 chrząszcz w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 2–4 chrząszcze na 25 roślinach
Chowacz czterozębny	ruszenie wegetacji	2–4 chrząszcze w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni
Słodyszek rzepakowy	faza zwartego kwiatostanu	1–2 chrząszcze na roślinę
Chowacz podobnik	początek kwitnienia	1 chrząszcz na 2–3 rośliny (ok. 20% roślin z widocznym chrząszczem)
Pryszczarek kapustnik	kwitnienie	5–10% łuszczyn z larwami

Zabiegi owadobójcze i fungicydowe w rzepaku można łączyć, o ile monitoring wykaże przekroczenie progów szkodliwości i występują warunki sprzyjające infekcjom. Typowym przykładem jest zabieg T2 w rzepaku, gdy nakłada się presja słodyszka i potrzeba ochrony przed chorobami grzybowymi.

Środki owadobójcze w uprawach rzepaku – przegląd najlepszych preparatów na konkretne insektycydy

Jakby jednak nie narzekać, musimy się zmierzyć z tym, że środki owadobójcze w uprawach rzepaku zostały mocno ograniczone i do wyboru mamy kilka preparatów opartych o acetamipryd: Carnadine, Mospilan, i kilka pyretroidów.

Zwalczanie szkodników w rzepaku rozpoczynamy już od fazy wzrostu pędu głównego – wtedy walczymy ze szkodnikami łodygowymi (chowacze). Pierwszy zabieg na te szkodniki przypada na czas, kiedy temperatury dnia nie są zbyt wysokie. Możemy wtedy wykorzystać do zabiegu pyretroid, np. Decis Expert, Mavrik Vita lub połączenie pyretroidu z acetamiprydem np. Inazuma, albo Mospilan z Sumicidinem.

Typowy zabieg na słodyszka w czasie zielonego pąka wykonujesz obecnie środkami opartymi na acetamiprydzie, ewentualnie w połączeniu z pyretroidem. Często są to także fungicydy na rzepak stosowane równolegle w ramach T2, bo wtedy łączysz ochronę przed owadami i chorobami grzybowymi rzepaku.

Na pryszczarka i chowacza podobnika pozostaje nam Mavrik Vita, a pod warunkiem, że wcześniej nie wykorzystaliśmy acetamiprydu – możemy użyć Carnadine lub Mospilan, pojedynczo bądź w mieszance z Mavrikiem, a także Inazuma.

Leaxo 200SL Adama

Już od 211,18 zł

Produkt jest dostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Sivanto Energy Pak Bayer
901,17 zł

Produkt jest dostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Zestaw Amistar 0,2L Syngenta + Decis Mega 0,25L Bayer
60,00 zł

Produkt jest dostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Trebon 30 EC Certis Belchim

Już od 225,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Sivanto Energy 85EC Bayer

Już od 150,94 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Belem 0,8 MG SBM

Już od 41,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Leptosar 200SL Ciech

Już od 55,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Decis Expert 100EC Bayer

Już od 77,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Najniższa cena z ostatnich 30 dni przed obniżką: 289,00 zł
Najniższa cena: 289,00 zł Najniższa cena z ostatnich 30 dni przed obniżką: 289,00 zł

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Cyperkill MAX 500EC UPL

Już od 67,50 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Carnadine 200 SL NuFarm

Już od 23,52 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Sumicidin 050 EC Certis Belchim

Już od 67,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Inazuma 130 WG Sumi Agro

Już od 73,50 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Mavrik Vita 240 EW Adama

Już od 222,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Zestaw Dovvo 1L + Leptosar 1L Ciech
452,00 zł

Produkt jest niedostępny

Produkt niedostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Uppercut 30EC Nufarm

Już od 204,76 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Produkt niedostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
D-Act (Decis Mega 50EW + Roslix 200SL) Bayer
933,00 zł

Produkt jest niedostępny

Produkt niedostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
D-ACT (DECIS + KESTREL) BAYER

Już od 265,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Produkt niedostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Nexide 060CS FMC

Już od 35,00 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Produkt niedostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj
Kaiso 050 EG Nufarm

Już od 33,50 zł

Stany magazynowe znajdują się poniżej

Produkt niedostępny

Dodaj do listy życzeń Porównaj

Insektycydy w rzepaku – podsumowanie tematu

Różne technologie usuwania insektów z pól rzepaku zastosowane w odpowiednim czasie to przepis na skuteczną ochronę rzepaku.

Podjęcie właściwej decyzji, kiedy przeprowadzać zabieg na polu, umożliwia obserwacja roślin i żółtych naczyń chwytnych na plantacji.

Insektycydy w rzepaku stosuje się głównie metodą chemiczną – poprzez opryskiwanie roślin. W praktyce często łączy się je z fungicydami, które stanowią podstawę ochrony przed patogenami. To dowód, że skuteczny jest tylko kompleksowy program ochrony rzepaku, obejmujący zarówno szkodniki, jak i choroby. W zależności od nasilenia szkodników i warunków pogodowych wykonuje się od 2 do 5 zabiegów w sezonie.

Ważnym aspektem przy stosowaniu środków chemicznych jest możliwość powstania odporności szkodników na insektycydy. Niezbędna jest rotacja substancji czynnych i stosowanie zabiegów tylko po przekroczeniu progów ekonomicznej szkodliwości.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zwalczanie szkodników w rzepaku

Jakie są główne metody ochrony insektycydowej rzepaku?

➝ W ochronie rzepaku stosuje się trzy metody: hodowlaną, agrotechniczną i chemiczną. Pierwsza to dobór odmian odpornych, druga – zmianowanie i terminowy siew, a trzecia – insektycydy w rzepaku po przekroczeniu progów szkodliwości. Najlepsze efekty daje łączenie wszystkich metod w program ochrony rzepaku.

Dlaczego monitoring szkodników jest tak ważny w ochronie rzepaku?

➝ Monitoring decyduje o terminie zabiegów. Dzięki żółtym naczyniom i lustracjom wiesz, czy próg szkodliwości został przekroczony i czy musisz wykonać oprysk . To pozwala uniknąć niepotrzebnych kosztów i zmniejsza ryzyko uodpornienia się owadów. Monitoring pokazuje również, kiedy pryskać rzepak na grzyba w ramach T1, T2 czy T3 w rzepaku, aby zabiegi były skuteczne i ekonomicznie uzasadnione.

W jaki sposób nowe podejście zmienia ochronę rzepaku?

➝ Nowoczesne podejście do ochrony rzepaku opiera się na integrowanej produkcji. Zamiast rutynowego oprysku stosujesz środki owadobójcze w uprawach dopiero wtedy, gdy są potrzebne. Nowe programy ochrony rzepaku łączą monitoring, dobór odmian i rotację substancji. Rolnik nie pyta już tylko „czym zwalczyć”, ale czy zabieg w ogóle jest konieczny. Takie podejście zmniejsza koszty i chroni środowisko, a jednocześnie utrzymuje wysoki poziom plonu.

Źródła i współpraca redakcyjna:

Opracowanie zbiorowe Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego Metodyka integrowanej produkcji rzepaku ozimego i jarego pod kierunkiem prof. dr hab. Marka Mrówczyńskiego i prof. dr hab. Stefana Pruszyńskiego (wydanie trzecie zmienione).
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Rejestr środków ochrony roślin, dostęp online: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/rejestr-srodkow-ochrony-roslin [dostęp: 10.09.2025].

Część informacji i zaleceń oparto również na praktycznej wiedzy i wieloletnim doświadczeniu Doradcy Rolnego Jerzego Mleczko.

Ochrona insektycydowa rzepaku. Nowe podejście

Zwalczanie szkodników w rzepaku – trzy filary ochrony

Metoda hodowlana – znaczenie odmiany rzepaku

Metoda agrotechniczna – rola stanowiska i zmianowania

Metoda chemiczna – kiedy sięgać po środki owadobójcze

Monitoring i stosowanie środków owadobójczych w uprawach rzepaku

Monitoring nalotów – rola żółtych naczyń

Środki owadobójcze w uprawach rzepaku – przegląd najlepszych preparatów na konkretne insektycydy

Insektycydy w rzepaku – podsumowanie tematu

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zwalczanie szkodników w rzepaku

Jakie są główne metody ochrony insektycydowej rzepaku?

Dlaczego monitoring szkodników jest tak ważny w ochronie rzepaku?

W jaki sposób nowe podejście zmienia ochronę rzepaku?

Polecane Artykuły

Jednoliścienne chwasty w rzepaku – jak je zwalczyć?

Jak skutecznie zwalczyć słodyszka rzepakowego?

Rzepak odporny na patogeny, suszę i przemarzanie - czy to możliwe?