Chowacz w rzepaku

Chowacze w rzepaku - jak je rozpoznać i skutecznie zwalczać?

Chowacze to poważne zagrożenie dla upraw rzepaku, które mogą znacząco obniżyć jakość i ilość plonów. Szkodniki te pojawiają się w różnych fazach wzrostu roślin, a ich żerowanie objawia się uszkodzeniami roślin. Z artykułu dowiesz się, jak rozpoznać chowacze, kiedy zastosować oprysk na chowacza w rzepaku oraz jakie środki ochrony roślin skutecznie chronią przed tymi szkodnikami.

Jak rozpoznać chowacze w rzepaku?

Chowacze to niewielkie chrząszcze, osiągające zazwyczaj długość 2–4 mm, o ciemnym ubarwieniu i charakterystycznym ryjku, który służy im do nakłuwania tkanek roślinnych. Ryjek ten jest cechą diagnostyczną, umożliwiającą odróżnienie chowaczy od innych szkodników.

W Polsce najgroźniejsze dla rzepaku są: chowacz galasówek, chowacz brukwiaczek, chowacz granatek, chowacz czterozębny oraz chowacz podobnik.

Jak wygląda chowacz galasówek?

Ma ciemnoszare ubarwienie i długość około 2 mm. Występuje jesienią i wiosną. Trudny do odróżnienia gołym okiem od innych chowaczy. Jego obecność rozpoznamy po galasach (naroślach) na szyjce korzeniowej rzepaku.

galas na korzeniu
Galas na korzeniu - fot. M. Mrówczyński

Jak wygląda chowacz brukwiaczek?

Szary, o lekko metalicznym połysku, długości 3–4 mm i krótkim ryjku. Jest nieco większy i masywniejszy od chowacza czterozębnego. Ma wyraźnie zaznaczone jasne plamki na pokrywach skrzydeł. Powoduje charakterystyczne uszkodzenia łodyg i ogonków liściowych. Często towarzyszy mu chowacz granatek.

Chowacz brukwiaczek
Chowacz brukwiaczek - fot. P. Strażyński

Jak wygląda chowacz granatek?

Ma długość ok. 3 mm, czarny z metalicznym połyskiem. Żeruje w tej samej fazie co brukwiaczek, uszkadzając rozwijające się pędy boczne i nerwy liściowe.

Jak wygląda chowacz czterozębny?

To nieco większy chrząszcz (ok. 3,5 mm) z czterema charakterystycznymi ząbkami na pokrywach. Żeruje w łodygach, powodując ich pękanie i deformacje.

Chowacz czterozębny
Chowacz czterozębny - fot. M. Mrówczyński

Jak wygląda chowacz podobnik?

Ma około 2,5 mm, barwę szaroczarną i charakterystyczny ryjek. Gatunek ten pochodzi z Ameryki Północnej i został introdukowany do Europy, gdzie szybko się zadomowił i stał się jednym z najgroźniejszych szkodników rzepaku. W Polsce występuje głównie w rejonach południowo-zachodnich i sukcesywnie się rozprzestrzenia.

Chowacz podobnik
Chowacz podobnik - fot. P. Strażyński

Oprysk na chowacza w rzepaku - kiedy i czym?

Skuteczne zwalczanie chowaczy wymaga szybkiej reakcji - najlepiej jeszcze przed złożeniem jaj przez samice, co oznacza konieczność stałego monitoringu plantacji i szybkiego działania po przekroczeniu progów szkodliwości. Ponieważ naloty są często rozciągnięte w czasie, jeden zabieg może nie wystarczyć. W praktyce bardzo często potrzebne jest powtórzenie oprysku na chowacza po 7–8 dniach.

Sprawdź kategorię środki na chowacza

Kalendarz monitoringu i oprysków na chowacze

Chowacz Miesiąc Faza BBCH Działania
Chowacz galasówek IX–X BBCH 12-19 Monitoring, oprysk przy progu szkodliwości
Chowacz brukwiaczek, Chowacz granatek III–IV BBCH 20-29 Monitoring i oprysk pyretroidem
Chowacz czterozębny IV BBCH 25-39 Kontrola łodyg, ewentualny zabieg
Chowacz podobnik V BBCH 60-69 Intensywna lustracja, oprysk przed złożeniem jaj

Progi szkodliwości chowaczy

Gatunek chowacza Próg szkodliwości
Chowacz galasówek 2–3 chrząszcze / 3 dni w żółtym naczyniu
Chowacz brukwiaczek 10 chrząszczy / 3 dni lub 2–4 / 25 roślin
Chowacz granatek 20 chrząszczy / 6 dni lub 2 / 25 roślin
Chowacz czterozębny 20 chrząszczy / 3 dni lub 6 / 25 roślin
Chowacz podobnik 1 chrząszcz / 1 roślina

Skuteczny środek na chowacza w rzepaku

W warunkach wczesnowiosennych, gdy temperatury nie przekraczają 15°C, najskuteczniejsze okazują się pyretroidy - substancje o działaniu kontaktowym i żołądkowym, które działają bardzo szybko i skutecznie. Wszystko dlatego, że chowacze, w przeciwieństwie do niektórych innych gatunków owadów, nie wykształciły jeszcze odporności na substancje czynne pyretroidów (choć lokalnie obserwuje się spadek skuteczności tych zabiegów).

Wśród popularnych środków ochrony roślin zaliczanych do tej grupy preparatów są Decis Expert 100 EC Bayer, Karate Zeon 050 CS Syngenta.

Decis Expert 100 EC Bayer to skuteczny środek ochrony roślin, który nie tylko zwalcza chowaczy w rzepaku, ale także efektywnie kontroluje słodyszki. Dzięki szybkiemu działaniu, dobrej przyczepności oraz odporności na deszcz, preparat zapewnia ochronę roślin przez około 7 dni. Decis Expert 100 EC jest polecany do zwalczania chowacza granatka, brukwiaczka, czterozębnego oraz słodyszków.

Z kolei Karate Zeon 050 CS Syngenta skutecznie eliminuje chowacza brukwiaczka, granatka i czterozębnego, jednak nie ma rejestracji na zwalczanie słodyszków.

Poza pyretroidami, Inazuma 130 WG Sumi Agro cieszy się popularnością dzięki dwutorowemu działaniu (kontaktowemu i żołądkowemu), odporności na deszcz oraz skuteczności już od 5°C, co sprawia, że jest idealna do zabiegów zarówno wczesnowiosennych, jak i jesiennych.

Najczęściej zadawane pytania o chowacze w rzepaku

Po jakim czasie chowacz składa jaja?

Samice chowaczy składają jaja już po 2-5 dniach od nalotu, o ile warunki pogodowe są sprzyjające. Z tego względu szybkie wykonanie zabiegu ochronnego jest podstawą skutecznej ochrony plantacji.

Ile dni po siewie można pryskać rzepak na chowacza?

Pierwsze zabiegi, zwłaszcza przeciw chowaczowi, można wykonać już 3-4 tygodnie po siewie, gdy roślina osiągnie fazę 2-4 liści (BBCH 12-14). Zabieg powinien być poprzedzony monitoringiem żółtymi naczyniami i dostosowany do gatunku szkodnika.