Które odmiany buraka pastewnego są najbardziej wydajne w uprawie?
Burak pastewny należy do roślin o bardzo wysokiej produktywności. W buraku pastewnym o opłacalności uprawy decyduje nie tylko plon, ale też wartość paszowa. Najlepsza odmiana buraka pastewnego to taka, która daje stabilny zbiór, poprawia pobranie paszy i stanowi dobre źródło energii w dawce.
Wybór odmiany buraka pastewnego – najważniejsze informacje
- Burak pastewny to roślina o wysokiej wartości energetycznej. Wynika to z dużej zawartości łatwo przyswajalnych cukrów, które zwiększają pobranie paszy i poprawiają wykorzystanie dawki pokarmowej.
- Optymalna obsada wynosi 80–100 tys. roślin/ha. To warunek uzyskania wysokiego plonu.
- Najlepiej plonuje na glebach o pH 6,0–6,8. Na glebach kwaśnych i podmokłych plon wyraźnie spada.
- Buraki pastewne wielokiełkowe lepiej sprawdzają się na stanowiskach słabszych i mniej wyrównanych.
- Buraki pastewne jednokiełkowe pozwalają na dokładny siew i równą obsadę roślin.
- Zawartość suchej masy decyduje o wartości pokarmowej i koncentracji energii, nie sam plon korzeni.
- Najwyższą wydajność daje odmiana dopasowana do gleby, wilgotności i sposobu użytkowania.
Od czego zależy wydajność uprawy buraka pastewnego?
W hodowli buraka pastewnego nie chodzi wyłącznie o uzyskanie wysokiego plonu korzeni. Liczy się przede wszystkim ilość wartościowej paszy z hektara, którą można stabilnie uzyskać w danych warunkach.
Stanowisko
Gleba powinna być wyrównana i spulchniona, bez zastoisk wody. Najlepsze wyniki daje pH 6,0–6,8, natomiast na glebach kwaśnych i podmokłych plon wyraźnie spada. Dobrym przedplonem są zboża, ziemniaki i rośliny motylkowe. Nie zaleca się uprawy po kukurydzy ani w zmianowaniu z roślinami kapustnymi ze względu na wspólne choroby i szkodniki.
Siew i obsada
Termin siewu w dużym stopniu decyduje o wyrównaniu plantacji i tempie wzrostu roślin. Najczęściej przypada na II–III dekadę kwietnia, a zbyt wczesny wysiew zwiększa ryzyko pośpiechów i pogarsza wschody.
Obsada powinna wynosić 80–100 tys. roślin/ha, a siew wykonuje się w glebę o temperaturze 6–8°C.
Woda
Zapotrzebowanie wynosi około 600–700 mm w sezonie, a największy pobór przypada na okres przyrostu korzenia. Niedobór w tym czasie wyraźnie ogranicza plon.
Nawożenie
Znaczenie ma także nawożenie:
- 80–100 kg N/ha
- 100–120 kg P₂O₅/ha
- 150–160 kg K₂O/ha
- 1–2 kg B/ha
Niedobór boru powoduje deformacje korzeni i spadek jakości.
Ważne!
W dobrych warunkach plon korzeni przekracza 100 t/ha. Plon suchej masy dochodzi do 15 t/ha. Liście stanowią 25–30% masy korzeni.
Odmiana
Na wynik wpływają także cechy odmian. Różnice dotyczą plonu i budowy korzenia:
- odmiany głębiej osadzone lepiej znoszą okresowe niedobory wody,
- formy bardziej wyniesione są łatwiejsze w zbiorze,
- wyższa sucha masa oznacza więcej energii w paszy, szczególnie gdy buraki pastewne dla bydła stanowią ważny element dawki.
Wniosek!
Wydajna hodowla buraka pastewnego to efekt połączenia warunków stanowiska i dobrze dobranej odmiany. Jedno bez drugiego nie pozwala w pełni wykorzystać potencjału plonowania.
Najbardziej wydajne odmiany buraków pastewnych
Różnice między odmianami dotyczą nie tylko wielkości korzeni, ale także zawartości suchej masy, odporności na suszę i choroby oraz przydatności do zbioru mechanicznego. Korzenie mogą mieć różną barwę – najczęściej spotykany jest burak pastewny biały, ale występują także formy żółte i czerwone.
Odpowiadając na pytanie, jaka jest najlepsza odmiana buraka pastewnego, nie wystarczy kierować się wyłącznie najwyższym plonem. Znaczenie ma także jakość paszy oraz powtarzalność wyników w różnych warunkach.
Stare odmiany buraka pastewnego
Starsze odmiany to przede wszystkim buraki pastewne wielokiełkowe, które od lat są obecne w uprawie. Cechują się wysokim potencjałem plonowania i dobrą adaptacją do różnych stanowisk.
Do najważniejszych należą:
- Rekord Poly i Rekord Poly Bis
- Ursus Poly i Ursus Poly Bis
- Zentaur Poly i Zentaur Poly Bis
Plon korzeni w tej grupie wynosi zazwyczaj 900–1100 dt/ha, a w dobrych warunkach może przekraczać 1200 dt/ha. Najbardziej plenne odmiany, jak Rekord Poly Bis, mogą osiągać nawet 1300 dt/ha i więcej.
Odmiany takie jak Zentaur Poly Bis wyróżniają się stabilnym plonowaniem, a część form osiąga wyższą zawartość suchej masy, co zwiększa wartość paszową.
Ich ograniczeniem jest konieczność przerywki oraz mniejsza precyzja obsady roślin.
Nowe odmiany buraka pastewnego
Nowoczesne odmiany to głównie buraki pastewne jednokiełkowe, które umożliwiają siew punktowy i równomierne wschody. Przekłada się to na łatwiejsze prowadzenie plantacji i lepsze wykorzystanie stanowiska.
-
Burak pastewny MHR Goliat C1 żółty MHRJuż od 32,00 zł
Stany magazynowe znajdują się poniżej Produkt niedostępny -
Burak pastewny Solidar Bis C1 jednokiełkowy 1kg MHR76,00 zł
Produkt jest niedostępny Produkt niedostępny -
Burak pastewny Centurion C1 jednokiełkowy 1kg MHR76,00 zł Produkt jest niedostępny Produkt niedostępny -
Burak pastewny jednokiełkowy Solidar Bis C1 otoczkowany MHRJuż od 39,50 zł
Stany magazynowe znajdują się poniżej Produkt niedostępny -
Burak pastewny jednokiełkowy Solidar C1 MHRJuż od 20,50 zł
Stany magazynowe znajdują się poniżej Produkt niedostępny -
Burak pastewny jednokiełkowy otoczkowany Krezus MHRJuż od 25,00 zł
Stany magazynowe znajdują się poniżej Produkt niedostępny -
Burak pastewny jednokiełkowy Krezus C1 MHRJuż od 18,00 zł
Stany magazynowe znajdują się poniżej Produkt niedostępny -
Burak pastewny jednokiełkowy otoczkowany Centurion C1 MHRJuż od 142,00 zł
Stany magazynowe znajdują się poniżej Produkt niedostępny -
Burak pastewny jednokiełkowy Centurion C1 MHRJuż od 20,50 zł
Stany magazynowe znajdują się poniżej Produkt niedostępny -
-
-
-
Burak pastewny ZENTAUR POLY C1 0.5kg biały HBP32,00 zł Produkt jest niedostępny Produkt niedostępny -
-
Rośliny wysiane wcześnie:
- lepiej wykorzystują wilgoć pozimową,
- szybciej rozwijają system korzeniowy,
- równiej przechodzą w fazę kwitnienia,
- tworzą więcej strąków i nasion.
Wśród nowszych odmian znajdują się m.in. Centurion, Krakus Bis (2017), Krezus oraz Tedyri (2023). Do najnowszych wpisów do Krajowego rejestru należą natomiast MHR Magnat (2025), MHR Perseusz (2025) oraz MHR Amarant (2026).
Plon korzeni w tej grupie wynosi najczęściej około 900–1100 dt/ha, natomiast plon suchej masy osiąga 120–160 dt/ha, przy zawartości suchej masy na poziomie 13–16%.
Nowe odmiany buraka pastewnego wyróżniają się:
- lepszą stabilnością plonowania w zmiennych warunkach pogodowych,
- większą odpornością na choroby liści, w tym chwościka buraka,
- dobrą przydatnością do zbioru mechanicznego.
Różnice w plonowaniu najlepiej widać w zestawieniu:
Tabela: Burak pastewny – ile z hektara? (porównanie odmian)
| Typ odmiany | Plon korzeni | Sucha masa | Plon suchej masy | Charakterystyka |
| Wielokiełkowe (stare) | 1000–1300 dt/ha | 12–14% | 130–170 dt/ha | najwyższy plon, większe wymagania |
|---|---|---|---|---|
| Jednokiełkowe (nowe) | 900–1100 dt/ha | 13–16% | 120–160 dt/ha | stabilność, łatwiejsza uprawa |
Dobór odmiany powinien być dopasowany do warunków stanowiska oraz sposobu wykorzystania paszy. Wyniki doświadczeń odmianowych pokazują, że wysoki plon korzeni nie zawsze oznacza najwyższą wartość paszową, dlatego przy wyborze warto uwzględnić także zawartość suchej masy i stabilność plonowania.
Które odmiany buraka pastewnego są najbardziej odporne na choroby?
Odporność odmiany buraka pastewnego wpływa na tempo rozwoju chorób oraz utrzymanie zdrowej powierzchni liści, co bezpośrednio przekłada się na plon korzeni i suchej masy. W warunkach polowych największe znaczenie ma chwościk buraka (cercospora), który przy dużej presji może wyraźnie ograniczyć plon.
Dostępne wyniki doświadczeń odmianowych nie wskazują jednej grupy odmian wyraźnie najbardziej odpornych. Różnice w zdrowotności są widoczne, ale zależą od warunków pogodowych oraz przebiegu wegetacji.
Nowsze odmiany częściej charakteryzują się lepszą zdrowotnością liści i większą tolerancją na stres. Przykładem są odmiany takie jak MHR Magnat (2025) oraz MHR Perseusz (2025), które w opisach hodowlanych wykazują dobrą lub średnią odporność na choroby liści, w tym chwościka buraka.
Ważne!
Wybór odmiany o lepszej zdrowotności pozwala ograniczyć tempo rozwoju chorób i dłużej utrzymać aktywne ulistnienie, ale nie zastępuje ochrony roślin.
Nie ma jednej odmiany buraka pastewnego wyraźnie najbardziej odpornej – nowsze formy zwykle lepiej radzą sobie z presją chorób, jednak ostateczny efekt zależy od warunków uprawy i przebiegu sezonu.
Odmiany buraka pastewnego najłatwiejsze do przechowywania
Zdolność przechowywania buraka pastewnego zależy głównie od zawartości suchej masy, zdrowotności korzeni oraz uszkodzeń podczas zbioru. Odmiany różnią się tymi cechami, ale nie ma jednej wyraźnie „najlepszej” pod względem trwałości. To, jak przechowywać buraki pastewne, wpływa na ograniczenie strat i utrzymanie jakości korzeni.
Do przechowywania lepiej sprawdzają się odmiany, które:
- mają wyższą zawartość suchej masy,
- tworzą wyrównane i zdrowe korzenie,
- są mniej podatne na uszkodzenia przy zbiorze.
Do często wskazywanych w tym kontekście należą m.in.:
- Zentaur Poly / Zentaur Poly Bis – dobra zdrowotność i niskie zanieczyszczenie ziemią,
- Ursus Poly / Ursus Poly Bis – łatwy zbiór i mniejsze uszkodzenia,
- Rekord Poly / Rekord Poly Bis – wysoki plon i wyrównane korzenie.
Ich przydatność do przechowywania wynika głównie z cech użytkowych, a nie jednoznacznie wyższej trwałości genetycznej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o buraka pastewnego
Czy burak pastewny jest jadalny?
➝ Tak, burak pastewny jest jadalny, jednak nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi. Ma niższą zawartość cukru i gorsze walory smakowe niż burak ćwikłowy czy cukrowy. Stanowi natomiast wartościową paszę dla zwierząt, szczególnie dla bydła, trzody chlewnej i koni.
Czym pryskać buraki pastewne?
➝ Do zwalczania chwastów dwuliściennych stosuje się metamitron (np. Metafol) oraz etofumesat (np. Oblix 500 SC UPL), natomiast na chwasty jednoliścienne fluazyfop-P-butylu (np. Fusilade Forte) lub propaquizafop (np. Agil-S 100 EC).
Przeciw chorobom, głównie chwościkowi buraka, wykorzystuje się difenokonazol z protiokonazolem (np. Toper), fenpropidynę (np. Tern 750 EC) oraz azoksystrobinę (np. Amistar Gold).
W zwalczaniu szkodników stosuje się m.in. cypermetrynę (np. Cyperkill Max 500 EC).
Co otrzymujemy z buraka pastewnego?
➝ Burak pastewny dostarcza wysokowartościowej paszy objętościowej. Korzenie są źródłem łatwo przyswajalnych cukrów (energii), a liście stanowią dodatkową masę zieloną – zwykle 25–30% masy korzeni. Jest to ważny składnik dawki pokarmowej, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.
Źródła i więcej informacji:
- Małopolska Hodowla Roślin, Buraki pastewne jednokiełkowe, dostęp online: https://www.mhr.com.pl/oferta/odmiany-wlasne/buraki-pastewne/buraki-pastewne-jednokielkowe [dostęp 14-04-2026]
- Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU), Lista opisowa odmian – burak pastewny 2025, dostęp online: https://coboru.gov.pl/Publikacje_COBORU/Listy_opisowe/LOO_BURAK_2025.pdf [dostęp 14-04-2026]
- Małopolska Hodowla Roślin, Buraki pastewne – jak uprawiać i kiedy siać?, dostęp online: https://sklep.mhr.com.pl/blog/buraki-pastewne-jak-uprawiac-i-kiedy-siac-b4.html [dostęp 14-04-2026]
- Małopolska Hodowla Roślin, Buraki pastewne wielokiełkowe, dostęp online: https://www.mhr.com.pl/oferta/odmiany-wlasne/buraki-pastewne/38-buraki-pastewne-wielokielkowe [dostęp 14-04-2026]
- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wyszukiwarka środków ochrony roślin – zastosowanie, dostęp online: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin---zastosowanie [dostęp 14-04-2026]
