Rzepak odporny na patogeny, suszę i przemarzanie – czy to możliwe?
Ostatnia aktualizacja artykułu: 17.08.2026
Wybór właściwej odmiany rzepaku ozimego to jedna z pierwszych ważnych decyzji przy planowaniu plantacji. W warunkach rosnącej presji chorób i coraz bardziej zmiennej pogody warto zwracać uwagę na odporność na wybrane patogeny, tolerancję na suszę i zimotrwałość. Czy istnieje rzepak, który łączy wszystkie te cechy? Sprawdzamy, na co zwrócić uwagę przy wyborze odmiany.
Odmiany rzepaku odporne na choroby i stres – co warto wiedzieć?
- Nie istnieje jedna odmiana całkowicie odporna na wszystkie choroby, suszę i przemarzanie.
- Odporność należy odnosić do konkretnego zagrożenia, np. TuYV, suchej zgnilizny kapustnych lub kiły kapusty.
- W warunkach niedoboru wody znaczenie mają m.in. system korzeniowy, wigor i tolerancja odmiany na stres.
- Przy ryzyku wymarzania istotne są mrozoodporność, rozwój jesienny i zdolność do regeneracji po zimie.
- Ważne są również odporność na wyleganie i pękanie łuszczyn, które mogą ograniczać straty przed zbiorem.
Jaką odmianę rzepaku wybrać?
Rzepak jest podatny na liczne choroby, które mogą pogarszać kondycję plantacji i jakość nasion. Wybierając odmiany o podwyższonej odporności na choroby takie jak żółtaczka rzepy, sucha zgnilizna kapustnych, czerń krzyżowych czy zgnilizna twardzikowa, można ograniczyć ryzyko strat powodowanych przez te zagrożenia.
Kupując nasiona rzepaku, warto zwrócić uwagę na odporność na najważniejsze choroby, wigor jesienny i wiosenny, termin siewu, wymagania glebowe, mrozoodporność, odporność na wyleganie i pękanie łuszczyn oraz zawartość tłuszczu w nasionach.
Wśród odmian rekomendowanych przez WIALAN na sezon 2026 znajdują się LG Amarlic F1, RGT Kocazz F1, Nebraska F1, RGT Blackmoon F1, KWS Sanchos F1, LG Activus F1, RGT Crafter F1, Columbia F1, Santana i Timothy. WIALAN prowadzi własne poletka doświadczalne, które pozwalają obserwować rozwój odmian oraz ich zachowanie w warunkach polowych. Dzięki temu łatwiej ocenić takie cechy jak wigor, zimotrwałość, zdrowotność czy wymagania stanowiskowe.
Tabela: Porównanie rekomendowanych odmian rzepaku
| Odmiana / hodowca / typ | Odporności | Rozwój i stanowisko | Cechy użytkowe |
| LG Amarlic F1 Limagrain mieszaniec |
Phoma: Rlm7 Kiła: nie TuYV: tak |
Wigor jesienny: wysoki Wigor wiosenny: wysoki Siew: średnio późny Gleba: średnio wysokie wymagania |
Mrozoodporność: wysoka Wyleganie: wysoka Pękanie łuszczyn: wysoka Tłuszcz: wysoki |
|---|---|---|---|
| RGT Kocazz F1 RAGT mieszaniec |
Phoma: tak Kiła: tak, 7 patotypów TuYV: tak |
Wigor jesienny: wysoki Wigor wiosenny: wysoki Siew: wczesny–optymalny–opóźniony Gleba: wszystkie kompleksy |
Mrozoodporność: wysoka Wyleganie: bardzo wysoka Pękanie łuszczyn: wysoka Tłuszcz: bardzo wysoki |
| Nebraska F1 Rapool mieszaniec |
Phoma: Rlm7 Kiła: nie TuYV: tak |
Rozwój jesienny: zrównoważony Wigor wiosenny: średni–wysoki Siew: optymalny–opóźniony Gleba: wszystkie kompleksy |
Mrozoodporność: dobra–bardzo dobra Wyleganie: dobra–bardzo dobra Pękanie łuszczyn: wysoka Tłuszcz: wysoki Wykorzystanie N: system efektywnego wykorzystania azotu |
| RGT Blackmoon F1 RAGT mieszaniec |
Phoma: tak Kiła: nie TuYV: tak |
Wigor jesienny: wysoki Wigor wiosenny: średni–wysoki Siew: wczesny–optymalny–opóźniony Gleba: niskie–średnie wymagania |
Mrozoodporność: bardzo wysoka Wyleganie: bardzo dobra Pękanie łuszczyn: bardzo wysoka Tłuszcz: średni |
| KWS Sanchos F1 KWS mieszaniec |
Phoma: Rlm7 Kiła: nie TuYV: tak |
Wigor jesienny: średni Wigor wiosenny: średni Siew: wczesny–optymalny–późny Gleba: średnie–wysokie wymagania |
Mrozoodporność: bardzo wysoka Wyleganie: bardzo wysoka Pękanie łuszczyn: bardzo wysoka Tłuszcz: wysoki |
| LG Activus F1 Limagrain mieszaniec |
Phoma: Rlm7 Kiła: nie TuYV: tak |
Wigor jesienny: wysoki Wigor wiosenny: wysoki Siew: wczesny–optymalny–późny Gleba: średnie–wysokie wymagania |
Mrozoodporność: bardzo wysoka Wyleganie: bardzo wysoka Pękanie łuszczyn: bardzo wysoka Tłuszcz: bardzo wysoki |
| RGT Crafter F1 RAGT mieszaniec |
Phoma: tak Kiła: tak TuYV: tak |
Wigor jesienny: wysoki Wigor wiosenny: wysoki Siew: optymalny Gleba: średnie wymagania |
Mrozoodporność: średnio wysoka Wyleganie: wysoka Pękanie łuszczyn: średnio wysoka Tłuszcz: wysoki |
| Columbia F1 MAS Seeds mieszaniec |
Phoma: Rlm3 Kiła: nie TuYV: nie |
Wigor jesienny: bardzo wysoki Wigor wiosenny: średni Siew: wczesny–optymalny–opóźniony Gleba: średnie–wysokie wymagania |
Mrozoodporność: bardzo wysoka Wyleganie: bardzo wysoka Pękanie łuszczyn: bardzo wysoka Tłuszcz: średni |
| Santana Danko odmiana liniowa |
Phoma: tak Kiła: nie TuYV: nie |
Wigor jesienny: wysoki Wigor wiosenny: niski Siew: optymalny Gleba: średnie wymagania |
Mrozoodporność: dobra Wyleganie: bardzo wysoka Pękanie łuszczyn: bardzo wysoka Tłuszcz: bardzo wysoki |
| Timothy Saatbau odmiana liniowa |
Phoma: nie wskazano Kiła: nie TuYV: nie |
Wigor jesienny: wysoki Wigor wiosenny: średni Siew: wczesny–optymalny Gleba: niskie–średnie wymagania |
Mrozoodporność: wysoka Wyleganie: bardzo wysoka Pękanie łuszczyn: wysoka Tłuszcz: średni |
Rzepak odporny na choroby
Określenie „rzepak odporny na choroby” jest dużym uproszczeniem. Odporność powinna być zawsze odnoszona do konkretnego patogenu, ponieważ jedna odmiana może bardzo dobrze radzić sobie z jednym zagrożeniem, a słabiej z innym.
Wśród analizowanych odmian szerokim profilem odporności wyróżniają się przede wszystkim RGT Kocazz F1 i RGT Crafter F1, które łączą odporność na TuYV, suchą zgniliznę kapustnych i kiłę kapusty.
RGT Kocazz F1 ma deklarowaną odporność na siedem patotypów kiły kapusty. Dodatkowo charakteryzuje się wysokim wigorem jesiennym i wiosennym, bardzo wysoką odpornością na wyleganie oraz możliwością siewu od terminu wczesnego aż po opóźniony.
RGT Crafter F1 również łączy odporność na kiłę, TuYV i suchą zgniliznę. Ma wysoką odporność na wyleganie oraz wysoki wigor jesienny i wiosenny, ale w jego przypadku zalecany jest przede wszystkim optymalny termin siewu.
Odporność odmianowa zmniejsza ryzyko porażenia, ale nie zastępuje zmianowania, regularnej lustracji plantacji ani prawidłowo prowadzonej ochrony.
Przeczytaj także: Choroby rzepaku – jak rozpoznać i ograniczać straty jesienią?
Rzepak odporny na suchą zgniliznę
Sucha zgnilizna kapustnych jest jednym z najważniejszych zagrożeń w uprawie rzepaku. Przy wyborze materiału siewnego warto więc zwrócić uwagę na obecność genów odporności, takich jak Rlm7 lub Rlm3.
Gen Rlm7 wskazano dla:
- LG Amarlic F1,
- Nebraska F1,
- KWS Sanchos F1,
- LG Activus F1.
Columbia F1 ma natomiast gen Rlm3. Odporność na suchą zgniliznę, bez wskazania w tabeli konkretnego genu, deklarowana jest również dla RGT Kocazz F1, RGT Blackmoon F1, RGT Crafter F1 i Santany.
Ważne!
Obecność Rlm7 lub Rlm3 nie oznacza pełnej niewrażliwości roślin na suchą zgniliznę. Genetyka jest jednym z elementów ograniczania ryzyka, a nie zamiennikiem ochrony plantacji.
Rzepak odporny na kiłę kapusty
Kiła kapusty może długo utrzymywać się na porażonym stanowisku, dlatego przy stwierdzonym problemie odporność odmiany staje się jednym z podstawowych kryteriów wyboru materiału siewnego.
Spośród analizowanych odmian odporność na kiłę wskazano dla RGT Kocazz F1 oraz RGT Crafter F1.
W przypadku RGT Kocazz F1 deklarowana jest odporność na siedem patotypów kiły kapusty. Odmiana ma dodatkowo odporność na TuYV i suchą zgniliznę, wysoką mrozoodporność oraz bardzo wysoką odporność na wyleganie.
Rzepak odporny na żółtaczkę
Żółtaczka rzepy, czyli TuYV, jest chorobą wirusową przenoszoną przez mszyce. Odporność na TuYV jest obecnie jedną z ważniejszych cech wielu odmian mieszańcowych.
Wśród analizowanych odmian odporność na TuYV mają:
- LG Amarlic F1,
- RGT Kocazz F1,
- Nebraska F1,
- RGT Blackmoon F1,
- KWS Sanchos F1,
- LG Activus F1,
- RGT Crafter F1.
Wybór można więc dodatkowo dopasować do innych potrzeb gospodarstwa. Kocazz i Crafter łączą odporność na TuYV z kiłoodpornością, Nebraska z Rlm7 i systemem efektywnego wykorzystania azotu, natomiast Activus z bardzo wysoką mrozoodpornością, odpornością na wyleganie i wysoką zawartością tłuszczu.
Odporność na TuYV jest szczególnie ważna, ponieważ wirus żółtaczki rzepy może być przenoszony przez mszyce i porażać rośliny w różnych fazach rozwoju. Wybór odmian odpornych ogranicza ryzyko strat, ale nie chroni przed samymi mszycami, dlatego plantację nadal należy regularnie monitorować.
Rzepak odporny na suszę
W przypadku suszy właściwszym określeniem jest tolerancja na okresowy niedobór wody, a nie pełna odporność.
W tym kontekście szczególnie wyróżnia się rzepak ozimy Nebraska F1. Odmiana jest polecana na wszystkie kompleksy glebowe, może być wysiewana również w terminie opóźnionym i ma system efektywnego wykorzystania azotu. Jej charakterystyka wskazuje również na silny system korzeniowy i tolerancję na okresowe niedobory wody.
Ciekawostka!
Nebraska jako jedyna spośród dziesięciu analizowanych odmian posiada system efektywnego wykorzystania azotu.
Rzepak odporny na przemarzanie
Zimotrwałość rzepaku zależy zarówno od cech odmiany, jak i od przebiegu jesieni i zimy. Znaczenie mają m.in. termin siewu, rozwój roślin przed spoczynkiem zimowym, zahartowanie oraz występowanie pokrywy śnieżnej.
W zestawieniu bardzo wysoką mrozoodpornością wyróżniają się:
- RGT Blackmoon F1,
- KWS Sanchos F1,
- LG Activus F1,
- Columbia F1.
Wysoką mrozoodpornością charakteryzują się również LG Amarlic F1, RGT Kocazz F1 i Timothy. Nebraska została oceniona na poziomie dobrym do bardzo dobrego.
RGT Blackmoon F1 dodatkowo może być wysiewany od terminu wczesnego do opóźnionego, ma niskie do średnich wymagania glebowe oraz bardzo wysoką odporność na pękanie łuszczyn.
Columbia F1 ma natomiast bardzo wysoki wigor jesienny, bardzo wysoką mrozoodporność oraz bardzo wysoką odporność na wyleganie i pękanie łuszczyn. Może być wysiewana od terminu wczesnego do opóźnionego.
Warto zwrócić uwagę również na odmiany liniowe. Santana ma dobrą mrozoodporność oraz bardzo wysoką odporność na wyleganie i pękanie łuszczyn. Timothy łączy wysoką mrozoodporność z niskimi do średnich wymaganiami glebowymi oraz bardzo wysoką odpornością na wyleganie.
Ważne!
Wysoka mrozoodporność odmiany nie daje gwarancji przezimowania. Na stan plantacji po zimie wpływają również warunki siewu, rozwój jesienny, hartowanie roślin oraz przebieg temperatur.
Podsumowanie
Osiągnięcie pełnej odporności na patogeny, suszę i przemarzanie może być trudne, jednak wybór odpowiednich odmian rzepaku może znacznie zmniejszyć ryzyko strat. Przy wyborze warto uwzględnić profil odporności, zimotrwałość, wymagania stanowiskowe oraz najważniejsze cechy użytkowe. Ostatecznie odmianę należy dopasować do warunków konkretnego pola i najważniejszych zagrożeń w gospodarstwie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o odporne odmiany rzepaku
Które odmiany rzepaku można wysiewać w opóźnionym terminie?
➝ RGT Kocazz F1, Nebraska F1, RGT Blackmoon F1 i Columbia F1 mogą być wysiewane również w terminie opóźnionym. Przy późniejszym siewie należy jednak uwzględnić warunki pogodowe, stanowisko oraz możliwość osiągnięcia przez rośliny odpowiedniej fazy przed zimą.
Czy odmiana liniowa może być dobrym wyborem na słabszą glebę?
➝ Tak. Przykładem jest Timothy, którego wymagania glebowe określono jako niskie do średnich. Odmiana ma jednocześnie wysoki wigor jesienny, wysoką mrozoodporność i bardzo wysoką odporność na wyleganie. Sam typ odmiany nie powinien więc przesądzać o jej przydatności na konkretne stanowisko.
Na co zwrócić uwagę poza odpornością na choroby?
➝ Warto analizować termin siewu, wymagania glebowe, mrozoodporność, wigor jesienny i wiosenny, odporność na wyleganie i pękanie łuszczyn oraz stabilność plonowania. W zależności od gospodarstwa znaczenie może mieć również zawartość tłuszczu w nasionach lub zdolność odmiany do efektywnego wykorzystania azotu.
Źródła i więcej informacji:
- WIALAN, Katalog rzepaku 2026, charakterystyki odmian LG Amarlic F1, RGT Kocazz F1, Nebraska F1, RGT Blackmoon F1, KWS Sanchos F1, LG Activus F1, RGT Crafter F1, Columbia F1, Santana i Timothy, dostęp online: https://wialan.com.pl/wp-content/uploads/2026/06/KATALOG_WYDRUK_OSTATECZNY-compressed-1.pdf [dostęp 17-08-2026].
