Właściwości alg brunatnych jako nawozu

Właściwości alg brunatnych jako nawozu

Algi brunatne coraz częściej pojawiają się w składzie nawozów i biostymulatorów. Mogą wspierać rozwój korzeni, pobieranie składników pokarmowych i tolerancję roślin na stres. Jak wpływają na uprawy i kiedy warto je stosować?

Algi brunatne – co warto wiedzieć?

• Algi brunatne, czyli brunatnice, są źródłem substancji wykorzystywanych w nawozach i biostymulatorach. W rolnictwie szczególne znaczenie mają Ascophyllum nodosum i Ecklonia maxima.
• Rozwój systemu korzeniowego to jeden z głównych obszarów działania preparatów algowych. Może on sprzyjać lepszemu wykorzystaniu wody i składników pokarmowych.
• Ekstrakty z alg mogą wspierać tolerancję roślin na okresową suszę, wysoką temperaturę i zasolenie.
• Badania potwierdzają możliwość poprawy wzrostu i plonowania, ale efekty zależą od składu preparatu, gatunku rośliny i przebiegu wegetacji.
• W uprawach polowych ekstrakty stosuje się głównie dolistnie. Wybrane produkty nadają się również do aplikacji doglebowej i fertygacji.

Spis treści:

• Czym są algi i dlaczego warto je stosować w rolnictwie?
• Algi brunatne – właściwości z punktu widzenia rolnika
• Jak wykorzystać nawozy z alg morskich w uprawach?
• FAQ

Algi to zróżnicowana grupa organizmów występujących w wodach słodkich i słonych. W rolnictwie wykorzystuje się przede wszystkim glony morskie, z których pozyskuje się substancje wspomagające rozwój roślin. Szczególne zainteresowanie budzą brunatnice, czyli algi brunatne.

Do najczęściej wykorzystywanych gatunków należą Ascophyllum nodosum, występujący w północnym Atlantyku, oraz Ecklonia maxima, spotykany u wybrzeży południowej Afryki. Oba są źródłem związków bioaktywnych, choć otrzymywane z nich ekstrakty mogą różnić się składem i działaniem.

O właściwościach alg decydują przede wszystkim zawarte w nich substancje organiczne. Do najważniejszych należą:

• Alginiany – związki zdolne do wiązania wody, wykorzystywane również w preparatach doglebowych.
• Laminaryna i fukoidany – polisacharydy mogące wpływać na wybrane reakcje fizjologiczne roślin.
• Betainy – substancje uczestniczące w procesach związanych z gospodarką wodną komórek.
• Związki fenolowe – wykazujące właściwości przeciwutleniające.
• Składniki mineralne i pozostałe związki bioaktywne – mogące wspierać rozwój i funkcjonowanie roślin.

Sama obecność tych substancji nie przesądza jednak o skuteczności produktu. Znaczenie ma również technologia pozyskiwania ekstraktu, która wpływa na zawartość i aktywność poszczególnych związków. Dwa preparaty otrzymane z tego samego gatunku alg nie muszą więc dawać identycznych efektów.

Choć określenie „nawóz z alg” jest powszechnie używane, wiele takich produktów działa przede wszystkim jako biostymulator. Nawóz dostarcza składników pokarmowych, natomiast biostymulator wspiera procesy odpowiedzialne za ich wykorzystanie, a także tolerancję roślin na stres. Część preparatów łączy obie funkcje.

Największe zainteresowanie brunatnicami wynika z ich wpływu na system korzeniowy, odżywianie roślin i reakcję na niekorzystne warunki. Za działanie ekstraktów odpowiada wiele związków, które mogą oddziaływać na różne, powiązane ze sobą procesy.

Jednym z ważniejszych zastosowań ekstraktów algowych jest wspomaganie rozwoju systemu korzeniowego. Ma to znaczenie zwłaszcza na początku wegetacji, gdy rośliny tworzą korzenie odpowiedzialne za późniejsze pobieranie wody i składników mineralnych.

Substancje zawarte w algach mogą wpływać na gospodarkę hormonalną, w tym procesy związane z auksynami i cytokininami. Auksyny uczestniczą m.in. w tworzeniu korzeni bocznych, natomiast cytokininy regulują podziały komórkowe i rozwój części nadziemnych.

W zależności od rodzaju preparatu i warunków uprawy ekstrakty algowe mogą wspierać:

• rozwój korzeni i sprawniejsze pobieranie wody;
• wzrost części nadziemnych oraz tworzenie biomasy;
• utrzymanie aktywności fotosyntezy;
• wybrane elementy plonowania, w tym rozwój organów generatywnych.

Wpływ alg na plonowanie również znajduje potwierdzenie w badaniach. W dużym zestawieniu doświadczeń opublikowanym w 2026 roku średnia zwyżka plonu po zastosowaniu ekstraktów z różnych gatunków alg wyniosła 16,3%, a w doświadczeniach polowych 14%.

Nie jest to jednak wynik, którego można oczekiwać po każdym zabiegu. Badania obejmowały różne gatunki roślin, preparaty i warunki klimatyczne. W części doświadczeń poprawa plonowania była wyraźna, w innych niewielka lub nieistotna.

O skuteczności decyduje więc nie samo zastosowanie alg, lecz również dopasowanie preparatu do potrzeb uprawy i warunków wegetacji.

Susza i wysokie temperatury mogą ograniczać wzrost roślin, zanim jeszcze pojawią się wyraźne objawy w łanie. Słabnie fotosynteza, zmienia się gospodarka wodna, a korzenie mają coraz trudniejsze warunki do pobierania składników pokarmowych.

W takich sytuacjach ekstrakty z alg brunatnych mogą wspierać naturalne mechanizmy tolerancji na stres. Ich działanie wiąże się m.in. z ochroną komórek i utrzymaniem aktywności fizjologicznej roślin.

Badania wskazują na możliwość:

• łagodzenia niektórych skutków okresowego niedoboru wody;
• poprawy tolerancji na wysoką temperaturę;
• wspomagania mechanizmów ograniczających stres oksydacyjny;
• poprawy tolerancji na zasolenie, istotnej szczególnie w wybranych uprawach nawadnianych.

W polskich warunkach największym problemem jest zwykle niedobór wody, często połączony z wysoką temperaturą. Ekstrakty algowe mogą wspierać kondycję roślin w takich okresach, jednak znaczenie ma moment wykonania zabiegu.

Innej reakcji można oczekiwać przed nadejściem suszy, a innej wtedy, gdy wzrost został już wyraźnie zahamowany. Wiele zależy również od tego, czy po ustąpieniu stresu rośliny mają warunki do dalszego rozwoju.

Ważne

Biostymulator nie zastąpi wody ani nie cofnie poważnych uszkodzeń spowodowanych przymrozkiem. Preparaty algowe mogą natomiast wspierać naturalną tolerancję roślin i ograniczać niektóre skutki stresu. Nie oznacza to jednak, że każdy zabieg przełoży się na wyższy plon.

Ekstrakty z alg mogą wspomagać odżywianie roślin przede wszystkim poprzez wpływ na rozwój i funkcjonowanie systemu korzeniowego. Sprawne korzenie pozwalają skuteczniej wykorzystywać składniki dostępne w glebie, zwłaszcza podczas intensywnego wzrostu.

Znaczenie mają również alginiany, które mogą wiązać wodę i oddziaływać na właściwości podłoża. Dotyczy to jednak przede wszystkim odpowiednich produktów stosowanych doglebowo. Standardowy oprysk dolistny nie zapewnia takiego samego działania w glebie.

W uprawach polowych ekstrakty algowe najczęściej uzupełniają program odżywiania. Warto przy tym rozróżnić trzy grupy produktów:

Dostępne w ofercie nawozy dolistne pozwalają uzupełniać wybrane składniki pokarmowe, natomiast ekstrakty algowe mogą wspierać procesy związane z ich wykorzystaniem. Biostymulacja stanowi więc uzupełnienie nawożenia, a nie zamiennik dostarczania roślinom niezbędnych składników.

Przeczytaj też: Mikroelementy na zboża. Dlaczego warto robić oprysk dolistny?

Preparaty z alg morskich są dostępne przede wszystkim w postaci płynnych koncentratów, ale występują również produkty rozpuszczalne w wodzie i przeznaczone do aplikacji doglebowej. W zbożach, rzepaku i kukurydzy najczęściej stosuje się je dolistnie. Z kolei w warzywnictwie i sadownictwie część ekstraktów można podawać także przez systemy nawadniające.

Sposób aplikacji zależy od rodzaju preparatu i celu zabiegu. Niektóre produkty służą głównie wspomaganiu wzrostu, inne łączą działanie alg z dostarczaniem składników pokarmowych.

Oprysk dolistny pozwala włączyć biostymulację do zabiegów wykonywanych podczas wegetacji. W zbożach ekstrakty algowe można wykorzystywać m.in. w okresie krzewienia i intensywnego wzrostu wiosennego. W rzepaku znajdują zastosowanie po wznowieniu wegetacji, a w kukurydzy również we wczesnych fazach rozwoju.

Wśród dostępnych biostymulatorów roślin znajdują się zarówno preparaty oparte głównie na ekstraktach algowych, jak i produkty łączące je z dodatkowymi składnikami. Różnice w składzie mają znaczenie dla ich zastosowania w poszczególnych uprawach.

Przykładem pierwszego rozwiązania jest Fortis Algro Ocean Knowledge, zawierający ekstrakt z Ascophyllum nodosum, w tym alginiany, mannitol i polifenole. Preparat można stosować dolistnie oraz przez fertygację.

Inny skład ma Algaprim Intermag. Oprócz ekstraktu z Ascophyllum nodosum zawiera aminokwasy, betainę oraz mikroelementy, w tym miedź, mangan i cynk. Produkt przeznaczony jest do wspierania roślin podczas stresu i regeneracji po niekorzystnych warunkach.

W ofercie znajduje się również Fortis Bor + Molibden + Algi, który łączy składniki algowe z borem (11%), molibdenem (0,4%) i azotem (4,2%). To nawóz dolistny przeznaczony m.in. do rzepaku, buraków i roślin motylkowych. Bor uczestniczy w rozwoju organów generatywnych, natomiast molibden jest niezbędny do prawidłowego przebiegu przemian azotowych.

Przy wyborze preparatu znaczenie ma więc nie tylko obecność alg, lecz także pozostałe składniki i cel zabiegu.

Ekstrakty z alg brunatnych znajdują zastosowanie również w warzywnictwie i sadownictwie. W tych uprawach duże znaczenie mają prawidłowe ukorzenienie, przebieg kwitnienia, zawiązywanie owoców oraz utrzymanie dobrej kondycji roślin podczas intensywnego plonowania.

Przykładem jest nawóz z alg morskich do pomidorów, stosowany jako uzupełnienie programu odżywiania. Preparaty algowe mogą wspierać rozwój rozsady, ukorzenianie po przesadzeniu i wybrane procesy związane z kwitnieniem oraz owocowaniem.

Badania prowadzone na pomidorach wskazują na możliwość korzystnego wpływu niektórych ekstraktów na rozwój korzeni, plonowanie i jakość owoców. Wielkość efektu zależy jednak od rodzaju preparatu, jego stężenia oraz warunków uprawy.

Podobne rozwiązania stosuje się w produkcji papryki, ogórków, truskawek i owoców sadowniczych. Część preparatów algowych można włączyć do programu nawożenia przez fertygację, podając je bezpośrednio do strefy korzeniowej.

Możliwości wykorzystania alg zależą od gatunku rośliny i przeznaczenia preparatu. Najczęściej zabiegi rozważa się w okresach intensywnego wzrostu lub zwiększonego ryzyka stresu.

Terminy mają charakter orientacyjny. O skuteczności zabiegu decydują właściwości preparatu, kondycja roślin i przebieg wegetacji.

➝ Ekstrakty algowe wykorzystuje się najczęściej podczas intensywnego rozwoju systemu korzeniowego i części nadziemnych. W uprawach warzywniczych i sadowniczych stosuje się je również przed kwitnieniem. Najkorzystniejszy termin zależy od rodzaju preparatu i celu biostymulacji.

➝ Część produktów nadaje się do stosowania w mieszaninach zbiornikowych z nawozami dolistnymi i środkami ochrony roślin. Możliwość ich łączenia zależy od formulacji oraz zgodności poszczególnych preparatów.

➝ Niektóre preparaty algowe mogą być stosowane w produkcji ekologicznej. Decyduje o tym skład, sposób wytwarzania i zgodność konkretnego produktu z obowiązującymi wymaganiami. Samo naturalne pochodzenie alg nie oznacza automatycznego dopuszczenia produktu.

➝ Nie wszystkie efekty będą widoczne bezpośrednio po zabiegu. Ekstrakty mogą wpływać na procesy fizjologiczne wcześniej niż na wygląd roślin. Najpełniejszą ocenę skuteczności daje porównanie wzrostu i plonowania części plantacji objętej zabiegiem z powierzchnią kontrolną.

Źródła i więcej informacji:

• Brodowska M. S., Nawozy z algami. Czy rzeczywiście działają?, „Wiadomości Rolnicze Polska”, 30.12.2023, dostęp online: https://www.wrp.pl/uprawa/nawozenie/nawozy-z-algami-czy-rzeczywiscie-dzialaja-2662539 [dostęp: 03.11.2026].
• Pérez-Oñate C. J. i in., Crop yield responses to seaweed extract-based biostimulants depend on application strategy, formulation, and extraction methods: a meta-analysis, „Frontiers in Plant Science”, 2026, DOI: 10.3389/fpls.2026.1803269, dostęp online: https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1803269 [dostęp: 03.11.2026].
• Seaweed-derived biostimulants for sustainable crop production: A review, „Journal of Biotechnology”, 2025, dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41022220/ [dostęp: 03.11.2026].
• Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Nawozy spełniające wymogi produkcji ekologicznej, dostęp online: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/nawozy-spelniajace-wymogi-produkcji-ekologicznej [dostęp: 03.11.2026].